योग्य कथन/ने ओळखा. अ. मूलभूत कर्तव्ये ही सर्व व्यक्तींसाठी, नागरिक असो वा परदेशी व्यक्ती असो, लागू आहेत. ब. मूलभूत कर्तव्ये ही न्यायप्रविष्ट स्वरूपाची आहेत.
Select the correct statement/s. A. Fundamental Duties are extended to all persons whether citizens or foreigners. B. Fundamental Duties are justiciable in nature.
- (अ)(1) फक्त अ
- (ब)(2) फक्त ब
- (क)(3) अ व ब दोन्ही
- (ड)(4) वरीलपैकी नाही✓ योग्य उत्तर
स्पष्टीकरण
मूलभूत कर्तव्ये (Fundamental Duties) ही भारतीय संविधानाच्या भाग ४-अ मध्ये कलम ५१-अ अंतर्गत नमूद केलेली आहेत, ज्या १९७६ साली ४२व्या घटनादुरुस्तीद्वारे समाविष्ट करण्यात आल्या. कलम ५१-अ स्पष्टपणे नमूद करते की "It shall be the duty of every citizen of India..." म्हणजेच ही कर्तव्ये केवळ भारतीय नागरिकांसाठीच लागू आहेत, परदेशी व्यक्तींसाठी नाहीत — त्यामुळे कथन अ चुकीचे आहे. तसेच, मूलभूत कर्तव्ये ही न्यायप्रविष्ट (justiciable) नाहीत, म्हणजे त्यांचे उल्लंघन झाल्यास न्यायालयात दावा दाखल करता येत नाही किंवा कायदेशीर दंड होत नाही — ती नैतिक आणि मार्गदर्शक स्वरूपाची (moral and directive in nature) आहेत, त्यामुळे कथन ब देखील चुकीचे आहे. या दोन्ही कथनांमध्ये मूलभूत चुका असल्यामुळे योग्य उत्तर 'वरीलपैकी नाही' आहे.