बँक जुळवणी पत्रकाचा तपशील खालील प्रमाणे आहे. (a) ग्राहक पुस्तके प्रमाणे (पासबुक) शिल्लक ₹ 6,00,000 (b) दिलेला परंतु वसुलीसाठी जमा न झालेला धनादेश ₹ 1,00,000 (c) वसुलीसाठी जमा केलेला परंतु वसूल न झालेला धनादेश ₹ 1,20,000 (d) बँकेने ग्राहक पुस्तकेमध्ये (पासबुक) नावे बाजूस लिहिलेले बँक शुल्क ₹ 20,000 रोકડ किर्द प्रमाणे शिल्लक किती असेल ?

स्पष्टीकरण

पासबुक शिल्लक ₹ 6,00,000 वरून रोकड किर्द (Cash Book) शिल्लक काढण्यासाठी बँक जुळवणी पत्रक (Bank Reconciliation Statement) चे तत्त्व वापरावे लागते. दिलेले परंतु वसुलीसाठी बँकेत सादर न झालेले धनादेश ₹ 1,00,000 हे रोकड किर्दमध्ये आधीच नावे (debit) टाकलेले असतात, म्हणजे रोकड किर्दनुसार शिल्लक कमी झालेली असते, त्यामुळे पासबुक शिल्लकेतून ही रक्कम वजा करावी लागते. वसुलीसाठी जमा केलेले पण अजून न वसूल झालेले धनादेश ₹ 1,20,000 रोकड किर्दमध्ये जमा (credit) दाखवलेले असतात पण बँकेने अजून खात्यात जमा केलेले नसतात, म्हणून हे पासबुक शिल्लकेत मिळवावे लागते. बँकेने पासबुकमध्ये स्वतः नावे टाकलेले बँक शुल्क ₹ 20,000 हे रोकड किर्दमध्ये अजून नोंदलेलेच नसते, त्यामुळे हे देखील पासबुक शिल्लकेत मिळवावे लागते कारण रोकड किर्दनुसार शिल्लक अजून जास्त आहे (शुल्क वजा झालेले नाही). त्यामुळे गणित असे होते: ₹ 6,00,000 - ₹ 1,00,000 + ₹ 1,20,000 + ₹ 20,000 = ₹ 6,40,000. म्हणून रोकड किर्द प्रमाणे शिल्लक ₹ 6,40,000 येते, जे पर्याय (2) आहे.