कोणत्या वर्षी ब्रिटीश सरकारने प्रथमच संविधान सभेची स्थापना करण्याची मागणी मान्य केली ?
In which year did the British Government accept the demand for framing of a Constituent Assembly for the first time ?
- (अ)(1) १९४६
- (ब)(2) १९४५
- (क)(3) १९४०✓ योग्य उत्तर
- (ड)(4) १९३९
स्पष्टीकरण
१९४० साली ब्रिटीश सरकारने पहिल्यांदा संविधान सभेच्या (Constituent Assembly) मागणीला मान्यता दिली, ही घोषणा 'ऑगस्ट ऑफर' (August Offer) म्हणून ओळखली जाते. व्हॉईसरॉय लॉर्ड लिनलिथगो (Lord Linlithgow) यांनी ८ ऑगस्ट १९४० रोजी ही घोषणा केली, ज्यामध्ये असे स्पष्ट करण्यात आले की भारताचे भावी संविधान भारतीयांनीच बनवलेल्या संविधान सभेद्वारे तयार केले जावे. काँग्रेसने १९३५च्या भारत सरकार कायद्याला (Government of India Act 1935) विरोध करत आधीपासूनच संविधान सभेची मागणी केली होती, आणि ऑगस्ट ऑफरमध्ये पहिल्यांदा ब्रिटिशांनी या तत्त्वाला मान्यता दिली. जरी काँग्रेसने ही ऑफर तात्काळ नाकारली (कारण त्यात परिपूर्ण स्वराज्याचे आश्वासन नव्हते), तरी तत्त्वतः संविधान सभेच्या मागणीचा स्वीकार याच वर्षी झाला, त्यामुळे १९४० हे वर्ष योग्य उत्तर आहे. यानंतर १९४२ची क्रिप्स मिशन आणि १९४६ची कॅबिनेट मिशन योजना यांद्वारे या मागणीला पुढे मूर्त रूप मिळाले.