खालील विधानांचा विचार करा. अ. तपांबराचे तापमान सामान्यतः वाढल्या उंची बरोबर कमी होते. ब. तपांबर हे सूर्याकडून लघु तरंगाच्या स्वरूपात येणाऱ्या सौरप्रारणाच्या शोषणाने नव्हे तर पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरून होणाऱ्या उष्णतेच्या वहनाने तापवले जाते. आता सांगा की :

स्पष्टीकरण

वातावरणातील तापमान हे उंचीबरोबर कमी होण्याचे मुख्य कारण म्हणजे तपमंडळाची (Troposphere) गरम होण्याची प्रक्रिया. सूर्याकडून येणारी लघु तरंगांची (shortwave radiation) ऊर्जा थेट वातावरणाला गरम करत नाही, कारण हवा या किरणांना पारदर्शक असते. ही सौर ऊर्जा पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर पडते आणि पृष्ठभाग गरम होतो. नंतर पृथ्वीचा पृष्ठभाग दीर्घ तरंगांच्या (longwave radiation) स्वरूपात ऊर्जा सोडतो आणि वहन (conduction) व संवहन (convection) द्वारे खालच्या वातावरणाला गरम करतो. म्हणूनच पृथ्वीच्या पृष्ठभागाजवळ वातावरण अधिक गरम असते आणि उंची वाढल्यावर तापमान कमी होते. दुसरे विधान पहिल्या विधानाचे वैज्ञानिक स्पष्टीकरण देते, कारण ते सांगते की पृथ्वीच्या पृष्ठभागापासून वहनाने गरम होण्यामुळे उंची वाढल्यावर तापमान कमी होते. दोन्ही विधाने बरोबर आहेत आणि दुसरे विधान पहिल्याचे योग्य स्पष्टीकरण देते.