4. दिलेल्या विधानासाठी अनुमान तपासा व योग्य पर्याय निवडा. विधान : सर्व मानव वाघ आहेत. सर्व मानव हुशार आहेत. अनुमान : I. सर्व हुशार मानव आहेत. II. सर्व वाघ मानव आहेत. III. वाघ नसणारे हुशार नाहीत. IV. काही वाघ हुशार आहेत.
Check the conjecture for the following statements and select correct option. Statement : All humans are tigers. All humans are clever. Conjecture : I. All clevers are humans. II. All tigers are humans. III. Those who are not tigers are not clever. IV. Some tigers are clever.
- (अ)(1) अनुमान I
- (ब)(2) अनुमान II
- (क)(3) अनुमान III
- (ड)(4) अनुमान IV✓ योग्य उत्तर
स्पष्टीकरण
या प्रश्नात दोन्ही विधाने 'सर्व' (Universal Affirmative - A प्रकार) या स्वरूपाची आहेत: सर्व मानव वाघ आहेत आणि सर्व मानव हुशार आहेत. दोन्ही विधानांमध्ये 'मानव' हा समान घटक (middle term) असल्यामुळे, न्याय (syllogism) च्या नियमानुसार 'वाघ' आणि 'हुशार' यांचा एकमेकांशी थेट संबंध जोडता येतो, कारण दोन्ही गट 'मानव' या समान संचामध्ये समाविष्ट आहेत. म्हणजे जे मानव आहेत ते वाघ आहेत आणि तेच मानव हुशारही आहेत, त्यामुळे किमान काही वाघ हे हुशार असणारच, कारण मानव या समान गटातून दोन्ही गुणधर्म येतात. यामुळे 'काही वाघ हुशार आहेत' (अनुमान IV) हे निश्चितपणे सत्य ठरते, कारण A+A प्रकारच्या विधानांमधून I (Some) प्रकारचे अनुमान निघते जेव्हा मधला घटक (मानव) दोन्हीकडे समाईक असतो. त्यामुळे योग्य उत्तर अनुमान IV आहे.
स्पर्धा AI · spardhaai.in