एकूण दारिद्र्य दरी विषयी (TPG) खालीलपैकी कोणते विधान योग्य आहे ? (TPG – Total Poverty Gap) (1) दारिद्र्यरेषेखालील प्रत्येकाला त्या रेषेच्या वर आणण्यासाठी आवश्यक असलेल्या एकूण उत्पन्नाचे मापन TPG करते. (2) निव्वळ दारिद्र्य रेषेच्या खाली ज्यांचे उत्पन्न आहे, अशांची संख्या म्हणजे TPG होय. (3) प्रत्येक उत्पादन घटकाला मिळणाऱ्या एकूण राष्ट्रीय उत्पन्नातील वाट्याचे मापन TPG करते. (4) एखाद्या देशातील उत्पन्न विषमतेच्या सापेक्ष तीव्रतेचे मापन TPG करते.

Which of the following statements are correct about the Total Poverty Gap (TPG) ? (1) TPG measures the total amount of income necessary to raise everyone below poverty line up to that line. (2) TPG is the number of those whose incomes fall below absolute poverty line. (3) TPG measures the share of total national income that each factor of production receives. (4) TPG measures the relative degree of income inequality in a country.

(अ)(1) दारिद्र्यरेषेखालील प्रत्येकाला त्या रेषेच्या वर आणण्यासाठी आवश्यक असलेल्या एकूण उत्पन्नाचे मापन TPG करते.✓ योग्य उत्तर
(ब)(2) निव्वळ दारिद्र्य रेषेच्या खाली ज्यांचे उत्पन्न आहे, अशांची संख्या म्हणजे TPG होय.
(क)(3) प्रत्येक उत्पादन घटकाला मिळणाऱ्या एकूण राष्ट्रीय उत्पन्नातील वाट्याचे मापन TPG करते.
(ड)(4) एखाद्या देशातील उत्पन्न विषमतेच्या सापेक्ष तीव्रतेचे मापन TPG करते.

स्पष्टीकरण

एकूण दारिद्र्य दरी (TPG) ही दारिद्र्यामापनाची एक महत्त्वाची पद्धत आहे. TPG म्हणजे दारिद्र्यरेषेखालील प्रत्येक व्यक्तीला त्या रेषेच्या वर आणण्यासाठी एकूण किती उत्पन्नाची गरज आहे याचे मापन होय. उदाहरणार्थ, जर दारिद्र्यरेषा ५००० रुपये आहे आणि एखाद्या व्यक्तीचे उत्पन्न ३००० रुपये आहे, तर त्याची poverty gap २००० रुपये आहे. अशा सर्व व्यक्तींच्या poverty gap ची बेरीज करून TPG काढतात. हे मापदंड सरकारला दारिद्र्य निर्मूलनासाठी किती निधीची आवश्यकता आहे याची अचूक कल्पना देते. TPG हे केवळ दारिद्र्य मोजण्याचेच नाही तर दारिद्र्य निर्मूलनासाठी धोरण ठरवण्याचेही महत्त्वाचे साधन आहे.

संदर्भ: Development Economics / Poverty Measurement literature