पुढील प्रत्येक तीन विधाने समाविष्ट असलेले चार युक्तिवाद दिले आहेत. ज्या संचात 3 रे विधान हे 1 ल्या दोन विधानांच्या आधारे काढलेला निष्कर्ष आहे त्याची निवड करा. संच: अ. एकही ससा हसत नाही. काही जे हसतात ते वाघ आहेत. काही वाघ ससे नाहीत. ब. सर्व कोल्हे काळे आहेत. काही कोल्हे नाचत नाहीत. काही नर्तक काळे नाहीत. क. A शपथ घेण्याची हौस भागवतात. शपथ घेणाऱ्यांना धमकावले जाते. जे काहीजण धमकावले जातात ते A नाहीत. ड. सर्व E हे S आहेत. सर्व E हे B आहेत. काही B हे S आहेत. पर्यायी उत्तरे:

Given below are four arguments consisting of sets of three sentences each. Select the set in which the 3rd statement is the logical conclusion based on 1st two statements. Sets: a. No rabbits laugh. Some who laugh are tigers. Some tigers are not rabbits. b. All foxes are black. Some foxes do not dance. Some dancers are not black. c. A's indulge in swearing. Those who swear are threatened. Some who are threatened are not A's. d. All E's are S. All E's are B's. Some B's are S. Answer options:

(अ)(1) फक्त अ आणि ब / Only a and b
(ब)(2) फक्त अ / Only a
(क)(3) फक्त अ आणि ड / Only a and d✓ योग्य उत्तर
(ड)(4) फक्त ड / Only d

स्पष्टीकरण

या प्रश्नात प्रत्येक संचातील पहिल्या दोन विधानांवरून तिसरे विधान तर्कशुद्धपणे (न्यायवाक्य/Syllogism नियमांनुसार) निघते का हे तपासायचे आहे. संच अ मध्ये 'एकही ससा हसत नाही' (No rabbits laugh) आणि 'काही जे हसतात ते वाघ आहेत' (Some who laugh are tigers) या दोन विधानांवरून, जे वाघ हसतात ते ससे नाहीत असे निश्चित होते, त्यामुळे 'काही वाघ ससे नाहीत' हा निष्कर्ष योग्यरित्या निघतो कारण हसणाऱ्या वाघांचा संच सशांच्या संचाबाहेर आहे. संच ड मध्ये 'सर्व E हे S आहेत' आणि 'सर्व E हे B आहेत' या दोन सार्विक (Universal) होकारार्थी विधानांवरून, E हा दोन्ही S आणि B यांचा उपसंच असल्याने किमान E इतके सदस्य S आणि B दोन्हीमध्ये समान आहेत, त्यामुळे 'काही B हे S आहेत' हा निष्कर्ष तर्कशास्त्रीय नियमानुसार (दोन सार्विक होकारार्थी विधानांतून विशिष्ट होकारार्थी निष्कर्ष) योग्य निघतो. त्यामुळे अ आणि ड या दोन्ही संचांमध्ये तिसरे विधान पहिल्या दोन विधानांवर आधारित योग्य निष्कर्ष आहे. म्हणून योग्य उत्तर 'फक्त अ आणि ड' हे आहे.