खाजगीकरणार्तगत घेतलेल्या मालकीविषयक उपायात खालीलपैकी कोणते समाविष्ट नाही ?
Which of the following is not a part of ownership measures taken under privatisation ?
- (अ)(1) सार्वजनिक उद्योगाची मालकी खाजगी क्षेत्राकडे हस्तांतरीत करणे
- (ब)(2) संयुक्त उपक्रम
- (क)(3) उद्योग अवसायनात काढणे
- (ड)(4) भाडे पट्ट्याने देणे✓ योग्य उत्तर
स्पष्टीकरण
खाजगीकरणाच्या (Privatisation) मालकी उपायांमध्ये (Ownership Measures) सार्वजनिक उद्योगाची मालकी पूर्णपणे किंवा अंशतः खाजगी क्षेत्राकडे हस्तांतरित करणे हा मुख्य उद्देश असतो. यामध्ये तीन प्रमुख प्रकार मानले जातात - संपूर्ण किंवा अंशतः निर्गुंतवणूक (Divestiture) म्हणजे मालकी हस्तांतरण, संयुक्त उपक्रम (Joint Venture) म्हणजे खाजगी व सार्वजनिक भागीदारी, आणि उद्योग अवसायनात काढणे (Liquidation) म्हणजे तोट्यातील उद्योग बंद करून त्याची मालकी संपवणे. भाडेपट्ट्याने देणे (Leasing) हे संस्थात्मक उपाय (Organisational Measures) या वेगळ्या गटात मोडते, कारण यामध्ये उद्योगाची मालकी सरकारकडेच राहते, केवळ व्यवस्थापन किंवा वापराचा अधिकार ठराविक काळासाठी खाजगी संस्थेला दिला जातो. म्हणजे भाडेपट्टा हा मालकी हस्तांतरणाचा प्रकार नसून व्यवस्थापनविषयक उपाय आहे, त्यामुळे तो मालकी उपायांमध्ये समाविष्ट होत नाही. त्यामुळे पर्याय (4) 'भाडे पट्ट्याने देणे' हे मालकी उपायांचा भाग नाही, हे उत्तर बरोबर आहे.