माहितीचा अधिकार ______ आहे.
Right to information is ______.
- (अ)(1) मूलभूत अधिकार / Fundamental Right
- (ब)(2) कायदेशीर अधिकार / Legal Right✓ योग्य उत्तर
- (क)(3) मूलभूत अधिकार नाही व कायदेशीर अधिकार ही नाही / Neither fundamental right nor legal right
- (ड)(4) मूलभूत अधिकार व कायदेशीर अधिकार हे दोन्ही आहेत / Both fundamental right as well as legal right
स्पष्टीकरण
माहितीचा अधिकार (Right to Information) हा कायदेशीर अधिकार (Legal Right) आहे, कारण तो भारतीय संसदेने 2005 साली पारित केलेल्या माहिती अधिकार कायदा (Right to Information Act, 2005) या सामान्य कायद्यामधून निर्माण झाला आहे. हा अधिकार भारतीय राज्यघटनेच्या भाग-3 मध्ये स्वतंत्रपणे नमूद केलेला मूलभूत हक्क (Fundamental Right) नाही, त्यामुळे तो संविधानाने प्रत्यक्ष दिलेला नाही. सर्वोच्च न्यायालयाने कलम 19(1)(a) मधील भाषण व अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यातून माहिती मिळवण्याचा हक्क अंतर्भूत मानला असला, तरी त्याची स्वतंत्र व सुस्पष्ट अंमलबजावणी 2005 च्या कायद्यामुळेच झाली. त्यामुळे तो घटनात्मक हक्क म्हणून नव्हे तर वैधानिक (statutory) किंवा कायदेशीर हक्क म्हणून ओळखला जातो. हा कायदा संसदेने बनवला असल्याने संसद तो बदलू किंवा रद्द करू शकते, जे मूलभूत हक्कांबाबत सहज शक्य नसते - हाच मूलभूत आणि कायदेशीर हक्कांमधील मूलभूत फरक आहे.
स्पर्धा AI · spardhaai.in