फक्त हनुमंतच समुद्र ओलांडून जाऊ शकतो. या वाक्याचा अर्थ बदलू न देता नकारार्थी वाक्यात रूपांतर कसे होईल ? अ. हनुमंताखेरीज दुसरा कोणताही वानर समुद्र ओलांडून जाऊ शकत नाही. ब. हनुमंताशिवाय समुद्र ओलांडून जाणारा दुसरा कोणीच नाही. क. हनुमंताशिवाय समुद्र ओलांडून जाऊ शकणारा नाहीच. ड. दुसरा कोणीही हनुमंतासारखा समुद्र ओलांडून जाऊ शकत नाही. पर्यायी उत्तरे :
- (अ)(1) अ, ब, क व ड सर्व चूक
- (ब)(2) फक्त क बरोबर आहे. बाकी सर्व चूक.
- (क)(3) फक्त ब बरोबर आहे. बाकी सर्व चूक.
- (ड)(4) अ, ब, क व ड हे सर्व बरोबर आहेत.✓ योग्य उत्तर
स्पष्टीकरण
मूळ वाक्य 'फक्त हनुमंतच समुद्र ओलांडून जाऊ शकतो' हे होकारार्थी (Affirmative) वाक्य आहे आणि त्यात 'फक्त हनुमंत' हा एकच कर्ता क्रिया करू शकतो असा अर्थ आहे. हा अर्थ न बदलता नकारार्थी (Negative) रूपात मांडायचा असेल, तर 'हनुमंताशिवाय दुसरा कोणीही समुद्र ओलांडू शकत नाही' असा आशय कायम राहायला हवा. दिलेली अ, ब, क, ड ही चारही वाक्ये वेगवेगळ्या शब्दरचनेत असली तरी मूळ वाक्याचा गाभा अर्थ अगदी अचूक तसाच ठेवतात - म्हणजे हनुमंत वगळता कोणीही ही कृती करू शकत नाही, हे नकारार्थी स्वरूपात सांगतात. मराठी व्याकरणात एका होकारार्थी वाक्याचे अनेक समानार्थी नकारार्थी रूपांतर शक्य असतात, आणि इथे चारही पर्याय व्याकरणदृष्ट्या व अर्थदृष्ट्या योग्य ठरतात. त्यामुळे 'अ, ब, क व ड हे सर्व बरोबर आहेत' हा पर्याय क्रमांक ४ योग्य आहे. हे उत्तर वाक्य रूपांतर (Sentence Transformation) या मराठी व्याकरण घटकाशी संबंधित आहे, जिथे एकाच अर्थाची वेगळी वाक्यरचना ओळखण्याची कौशल्य तपासली जाते.
स्पर्धा AI · spardhaai.in