भारतीय पुरावा अधिनियम 1872 नुसार शाबितीच्या जबाबदारीच्या तरतुदीनुसार जोड्या लावा. कलम: (a) 101 (b) 102 (c) 103 (d) 105 तरतूद: (i) सिद्ध करण्याची जबाबदारी कोणावर असते (ii) विशिष्ट तथ्यासंबंधात सिद्ध करण्याची जबाबदारी (iii) सिद्ध करण्याची जबाबदारी (iv) आरोपीचा खटला अपवादांतर्गत येतो हे सिद्ध करण्याची जबाबदारी
Match the following regarding the provisions of the burden of proof under the Indian Evidence Act 1872. Section: (a) 101 (b) 102 (c) 103 (d) 105 Provision: (i) On whom burden of proof lies (ii) Burden of proof as to particular fact (iii) Burden of proof (iv) Burden of proving that case of accused comes within exceptions
- (अ)(1) (iii) (i) (ii) (iv)✓ योग्य उत्तर
- (ब)(2) (iii) (ii) (i) (iv)
- (क)(3) (iv) (ii) (i) (iii)
- (ड)(4) (iv) (i) (ii) (iii)
स्पष्टीकरण
भारतीय पुरावा अधिनियम 1872 (Indian Evidence Act 1872) च्या कलम 101 ते 105 मध्ये सिद्ध करण्याच्या जबाबदारीचे (Burden of Proof) मूलभूत तत्त्व स्पष्ट केले आहे. कलम 101 मध्ये 'सिद्ध करण्याची जबाबदारी' (Burden of proof) ही संकल्पना मांडली आहे — म्हणजे कोणत्याही वादात ज्या पक्षाला न्यायालयाला कोणतीही गोष्ट पटवून द्यायची आहे त्याच्यावर ती जबाबदारी असते. कलम 102 मध्ये 'सिद्ध करण्याची जबाबदारी कोणावर असते' (On whom burden of proof lies) हे स्पष्ट केले आहे — विशिष्ट प्रकरणात दावा करणाऱ्या पक्षावर ती जबाबदारी असते. कलम 103 मध्ये 'विशिष्ट तथ्यासंबंधात सिद्ध करण्याची जबाबदारी' (Burden of proof as to particular fact) दर्शवली आहे — जेव्हा एखादा पक्ष विशिष्ट तथ्याचा दावा करतो तेव्हा तेच तथ्य सिद्ध करण्याची जबाबदारी त्याच्यावर येते. कलम 105 मध्ये फौजदारी प्रकरणांमध्ये आरोपीचा खटला अपवादांतर्गत येतो (Exceptions) हे सिद्ध करण्याची जबाबदारी आरोपीवरच असते असे नमूद केले आहे. म्हणून योग्य जोडणी आहे: (a)101-(iii), (b)102-(i), (c)103-(ii), (d)105-(iv).