माहिती अधिकार अधिनियम, 2005 च्या कलम 12(3) नुसार केंद्रीय माहिती आयोग गठीत करण्यासाठी मुख्य माहिती आयुक्ताची व माहिती आयुक्तांची नियुक्ती, राष्ट्रपती, पुढील व्यक्तींची मिळून बनलेल्या समितीच्या शिफारशीनुसार करतील : (a) पंतप्रधान, जे या समितीचे अध्यक्ष असतील. (b) लोकसभेतील विरोधीपक्ष नेता. (c) पंतप्रधान यांनी नामनिर्देशित करावयाचा एक केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री. (d) राज्याचा मुख्यमंत्री. अचूक पर्याय निवडा:
For Constitution of Central Information Commission - Sec. 12(3) of RTI Act, 2005, the Chief Information Commissioner and Information Commissioners shall be appointed by the President on the recommendation of a committee consisting of : (a) The Prime Minister, who shall be the chair person of the Committee. (b) The leader of opposition in the Lok Sabha. (c) A Union Cabinet Minister to be nominated by the Prime Minister. (d) The Chief Minister of a state. Choose the correct options :
- (अ)(1) पर्याय (a), (b) आणि (c) योग्य आहेत✓ योग्य उत्तर
- (ब)(2) पर्याय (b), (c) आणि (d) योग्य आहेत
- (क)(3) सर्व पर्याय योग्य आहेत
- (ड)(4) वरीलपैकी एकही नाही
स्पष्टीकरण
माहिती अधिकार अधिनियम, 2005 च्या कलम 12(3) नुसार केंद्रीय माहिती आयोगाच्या मुख्य माहिती आयुक्तांची व माहिती आयुक्तांची नियुक्ती राष्ट्रपती एका तीन सदस्यीय समितीच्या शिफारशीनुसार करतात. या समितीत पंतप्रधान हे अध्यक्ष असतात (पर्याय a), लोकसभेतील विरोधी पक्षनेता हे सदस्य असतात (पर्याय b), आणि पंतप्रधानांनी नामनिर्देशित केलेला एक केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री हे तिसरे सदस्य असतात (पर्याय c). ही समिती पूर्णपणे केंद्र सरकारच्या पातळीवरील असून यात कोणत्याही राज्याच्या मुख्यमंत्र्याचा समावेश नसतो, कारण केंद्रीय माहिती आयोग हा केंद्रीय स्तरावरील स्वायत्त निकाय आहे आणि त्याच्या नियुक्ती प्रक्रियेत राज्य सरकारचा सहभाग कायद्याने ठेवलेला नाही. त्यामुळे (a), (b) आणि (c) हे तीनच पर्याय बरोबर असल्याने पर्याय क्रमांक 1 योग्य ठरतो. हे कलम केंद्र व राज्य माहिती आयोगांच्या रचनेतील फरक स्पष्ट करण्यासाठी महत्त्वाचे आहे.