राष्ट्रपतींना जर वाटले की, युद्ध किंवा बाह्य आक्रमण किंवा सशस्त्र उठावामुळे भारताच्या किंवा भारताच्या काही प्रदेशाच्या सुरक्षिततेला भयंकर धोका निर्माण झाला आहे तर ते राज्यघटनेच्या अनुच्छेद क्रमांक ______ अन्वये संपूर्ण भारतात किंवा भारताच्या काही भागात आणीबाणी जाहीर करू शकतात.

स्पष्टीकरण

भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 352 अन्वये राष्ट्रपतींना 'राष्ट्रीय आणीबाणी' (National Emergency) घोषित करण्याचा अधिकार दिला आहे. जेव्हा युद्ध, बाह्य आक्रमण किंवा सशस्त्र उठाव (Armed Rebellion) यामुळे भारताच्या किंवा त्याच्या कोणत्याही भागाच्या सुरक्षिततेला धोका निर्माण होतो, तेव्हा राष्ट्रपती संपूर्ण भारतात किंवा भारताच्या काही भागात आणीबाणी जाहीर करू शकतात. मूळ घटनेत 'अंतर्गत अशांतता' (Internal Disturbance) हा शब्द होता, परंतु 44 व्या घटनादुरुस्तीने (1978) तो बदलून 'सशस्त्र उठाव' असा शब्द वापरला, ज्यामुळे या अधिकाराचा गैरवापर रोखता येईल. ही आणीबाणी घोषित झाल्यानंतर संसदेच्या दोन्ही सभागृहांची मान्यता एका महिन्याच्या आत घ्यावी लागते. भारतात आतापर्यंत तीन वेळा (1962, 1971, 1975) अनुच्छेद 352 अन्वये राष्ट्रीय आणीबाणी घोषित करण्यात आली आहे, त्यामुळे हा अनुच्छेद अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो.