"संसदीय लोकशाहीसाठी निर्माण करण्यात आलेल्या राज्यघटनेत मार्गदर्शक तत्वांचा समावेश करणे हे एक नाविन्यपूर्ण वैशिष्ट्य आहे. ही तत्वे बंधनकारक स्वरूपाची नाहीत. मात्र सत्तेवर जो कोणी येईल, तो त्याचा मनमानीपणे वापर करू शकणार नाही. त्याला या तत्वांचा आदर करावा लागेल. त्यांचा भंग झाल्यास त्यास न्यायालयासमोर जाब द्यावा लागणार नाही; परंतु निवडणुकीच्या वेळी मतदारांना निश्चितपणे उत्तर द्यावे लागेल." असे खालीलपैकी कोणी म्हटले आहे ?

"Directive Principles is a novel feature in a constitution framed for parliamentary democracy. They have no binding force. But whoever captures power will not be free to do what he likes with it. He will have to respect the Directive Principles. He may not have to answer for their breach in a court of law, but he will certainly have to answer for them before the electorate at election time." Who said this ?

(अ)(1) पंडित जवाहरलाल नेहरू
(ब)(2) बी.एन. राव
(क)(3) डॉ. बी.आर. आंबेडकर✓ योग्य उत्तर
(ड)(4) के.एम. मुन्शी

स्पष्टीकरण

संविधान सभेत मार्गदर्शक तत्वांबाबत हे विधान डॉ. बी.आर. आंबेडकरांनी केले होते. ते संविधान सभेचे अध्यक्ष आणि भारतीय संविधानाचे मुख्य शिल्पकार होते. मार्गदर्शक तत्वे (भाग IV) ही आयरिश संविधानातून घेतलेली संकल्पना होती. आंबेडकरांनी स्पष्ट केले की ही तत्वे कायदेशीररित्या बंधनकारक नसली तरी सत्ताधाऱ्यांवर नैतिक बंधन निर्माण करतात. त्यांनी सांगितले की या तत्वांचा भंग झाल्यास न्यायालयात कोणीही जाऊ शकत नाही, परंतु निवडणुकीत मतदार नक्कीच प्रश्न विचारतील. ही त्यांची दूरदर्शी भूमिका होती ज्यामुळे लोकशाही व्यवस्थेत सामाजिक न्याय सुनिश्चित होईल.

संदर्भ: Indian Polity by M. Laxmikanth, Constituent Assembly Debates