खालीलपैकी कोणती पद्धती पृथ्वी आणि ग्रह यांच्यामधील अंतर मोजण्यासाठी वापरतात ?
Which of the following methods is used for measurement of distance between Earth and planets ?
- (अ)(1) पॅरॅलॅक्स पद्धती✓ योग्य उत्तर
- (ब)(2) डायरेक्ट डिस्टन्स मापन
- (क)(3) स्लोप टॅपिंग पद्धती
- (ड)(4) इको पद्धती
स्पष्टीकरण
पॅरॅलॅक्स पद्धती ही पृथ्वी आणि इतर ग्रहांमधील अंतर मोजण्यासाठी वापरली जाणारी मुख्य खगोलशास्त्रीय पद्धती आहे. या पद्धतीत वेगवेगळ्या ठिकाणांहून किंवा वेगवेगळ्या काळात एखाद्या ग्रहाची स्थिती पाहून कोनात होणारा बदल मोजला जातो. पृथ्वीच्या कक्षेत सहा महिन्यांच्या अंतराने दोन ठिकाणांहून पाहिल्यावर ग्रहाची दिशा बदलते आणि या कोनाच्या आधारावर अंतराची गणना केली जाते. पॅरॅलॅक्स म्हणजे दृश्यकोनातील बदल होय. हीच पद्धत तार्यांपर्यंतचे अंतर मोजण्यासाठीही वापरली जाते. वैज्ञानिक संशोधनात ही अत्यंत महत्वाची पद्धत मानली जाते.
संदर्भ: NCERT/State Board Science Textbooks (Physics/Astronomy)