भारतात कोणत्या प्रकारची बेकारी आढळते ? अ. छुपी बेकारी ब. हंगामी बेकारी क. शैक्षणिक बेकारी ड. रचनात्मक बेकारी पर्यायी उत्तरे :

स्पष्टीकरण

भारतात बेकारीचे अनेक प्रकार एकाच वेळी अस्तित्वात आहेत, म्हणून पर्याय (4) 'यापैकी सर्व' हे बरोबर आहे. छुपी बेकारी (Disguised unemployment) कृषी क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर दिसते, जिथे गरजेपेक्षा जास्त लोक शेतीच्या कामात गुंतलेले असतात पण त्यांची प्रत्यक्ष उत्पादकता शून्य किंवा नगण्य असते. हंगामी बेकारी (Seasonal unemployment) शेती हा हंगामावर आधारित व्यवसाय असल्यामुळे पीक कापणीनंतर मजुरांना काम न मिळाल्याने निर्माण होते, विशेषतः खरीप-रब्बी हंगामांच्या मधल्या काळात. शैक्षणिक बेकारी (Educational unemployment) ही उच्चशिक्षित तरुणांना त्यांच्या शिक्षणाशी सुसंगत नोकऱ्या न मिळाल्यामुळे उद्भवते, जी भारतातील शिक्षण व्यवस्था आणि रोजगारनिर्मिती यांमधील असमतोलाचे द्योतक आहे. रचनात्मक बेकारी (Structural unemployment) ही अर्थव्यवस्थेच्या संरचनेत बदल झाल्यामुळे, म्हणजे तंत्रज्ञान बदलल्यामुळे किंवा उद्योगांची जागा बदलल्यामुळे, कामगारांच्या कौशल्याशी जुळणाऱ्या नोकऱ्या उपलब्ध न होण्यामुळे निर्माण होते. भारतीय नियोजन आयोग व आर्थिक सर्वेक्षण अहवालांमध्ये या सर्व प्रकारच्या बेकारीचा उल्लेख वारंवार आढळतो, त्यामुळे हे सर्व प्रकार भारतात अस्तित्वात असल्याचे स्पष्ट होते.