खालीलपैकी कोणते रासायनिक पदार्थ चेतासंवेदनावाहक म्हणून प्रमाणित केले आहेत? (a) ॲसीटाईल कोलीन व गॅमा अमिनो ब्युटीरीक ॲसीड (b) डोपामाईन व नॉरॲड्रेनालीन (c) लायसीन व हिस्टामाईन (d) पायruvic ॲसिड व ॲसीटाईल कोए
Which of the following chemical substances are authenticated as Neurotransmitters ? (a) Acetylcholine and Gamma aminobutyric acid (b) Dopamine and noradrenalin (c) Lysine and Histamine (d) Pyruvic acid and Acetyl CoA
- (अ)(1) फक्त (a) / (a) only
- (ब)(2) फक्त (c) / (c) only
- (क)(3) (a) आणि (b) / (a) and (b)✓ योग्य उत्तर
- (ड)(4) (c) आणि (d) / (c) and (d)
स्पष्टीकरण
चेतासंवेदनावाहक (Neurotransmitters) म्हणजे चेतापेशींमधील संदेशवहनासाठी वापरले जाणारे रासायनिक पदार्थ, जे एका चेतापेशीच्या टोकापासून दुसऱ्या चेतापेशीकडे किंवा स्नायूकडे संदेश पाठवतात. ॲसीटाईल कोलीन (Acetylcholine) हे मोटर न्यूरॉन्स आणि स्नायूंमधील संदेशवहनासाठी प्रमाणित न्यूरोट्रान्समीटर आहे, तर गॅमा अमिनो ब्युटीरीक ॲसीड (GABA) हे मध्यवर्ती चेतासंस्थेतील (Central Nervous System) प्रमुख निरोधक (inhibitory) न्यूरोट्रान्समीटर म्हणून ओळखले जाते. डोपामाईन (Dopamine) आणि नॉरॲड्रेनालीन (Noradrenaline) हे कॅटेकोलामाईन गटातील न्यूरोट्रान्समीटर असून मूड, हालचाल आणि सतर्कता नियंत्रित करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात. त्यामुळे (a) आणि (b) मधील सर्व चार पदार्थ जैवशास्त्रीयदृष्ट्या मान्यताप्राप्त न्यूरोट्रान्समीटर आहेत, म्हणून पर्याय (3) योग्य आहे. लायसीन (Lysine) हे एक अमिनो आम्ल आहे जे प्रोटीन संश्लेषणासाठी वापरले जाते, तर पायरुव्हिक ॲसिड आणि ॲसीटाईल कोए हे चयापचय (metabolism) क्रियांमध्ये सहभागी असणारे मध्यवर्ती संयुगे आहेत, न्यूरोट्रान्समीटर नाहीत.