खालील विधानांचा विचार करा : (a) मृत प्राणी अथवा वनस्पती यांच्यामध्ये कार्बन - 14 ते कार्बन - 12 यांचे गुणोत्तर बदलत असते. (b) किरणोत्सारी कार्बन - 14 समस्थानिकाचा वापर कार्बनी वयमापनमध्ये करतात.
Consider the following statements : (a) The ratio of ¹⁴C to ¹²C changes continuously for dead bodies or plants. (b) Radioactive isotope Carbon-14 is used in a Carbon dating technique.
- (अ)(1) विधान (a) सत्य आहे आणि (b) विधानाची कारणमीमांसा आहे. / Statement (a) is true and is a reason of (b)✓ योग्य उत्तर
- (ब)(2) (a) आणि (b) दोन्ही विधाने चूक आहेत. / Both (a) and (b) are not true
- (क)(3) (a) विधान सत्य आहे परंतु (b) चूक आहे. / (a) is true but (b) is false
- (ड)(4) (a) आणि (b) एकमेकांशी संबंधित नाहीत. / (a) and (b) are not related to each other
स्पष्टीकरण
कार्बन डेटिंग ही एक वैज्ञानिक तंत्र आहे जी प्राचीन वस्तूंचे वय मोजण्यासाठी वापरली जाते. जिवंत प्राणी आणि वनस्पतींमध्ये कार्बन-14 आणि कार्बन-12 यांचे एक निश्चित गुणोत्तर असते. जेव्हा प्राणी किंवा वनस्पती मरतात, तेव्हा त्यांच्यामध्ये कार्बन-14 चे प्रमाण कमी होत जाते कारण ते किरणोत्सारी आहे. त्यामुळे मृत प्राणी आणि वनस्पतींमध्ये कार्बन-14 ते कार्बन-12 चे गुणोत्तर सतत बदलत राहते. हेच तत्त्व वापरून शास्त्रज्ञ कार्बन-14 चा वापर करून प्राचीन वस्तूंचे वय ठरवतात. म्हणजेच विधान (a) सत्य आहे आणि ते विधान (b) चे कारण स्पष्ट करते.
संदर्भ: NCERT Chemistry / General Science Textbooks