पी.डी. ओझा (1960-61) समितीने दारिद्र्यरेषेच्या मापनासाठी पुढीलपैकी कोणता निकष विचारात घेतला होता ?
Which of the following criteria was considered by P.D. Ojha Committee (1960-61) for calculating poverty line?
- (अ)(1) प्रति व्यक्ती, प्रति महिना, मिळणारे उत्पन्न
- (ब)(2) प्रति व्यक्ती, प्रति महिना, उपभोग खर्च✓ योग्य उत्तर
- (क)(3) वरील दोन्ही
- (ड)(4) यापैकी नाही
स्पष्टीकरण
पी.डी. ओझा समिती (1960-61) ही भारतातील दारिद्र्य मापनासाठी नियुक्त करण्यात आलेली पहिली महत्वाची समिती होती. या समितीने दारिद्र्यरेषा ठरवण्यासाठी 'प्रति व्यक्ती, प्रति महिना, उपभोग खर्च' हा निकष वापरला होता. उत्पन्न हे बदलत राहते आणि ते नेमके मापणे कठीण असते, पण उपभोग खर्च हे अधिक स्थिर असते. ओझा समितीने केवळ अन्न खर्च विचारात घेऊन दारिद्र्यरेषा ठरवली होती. त्यानंतरच्या समित्यांनी या पद्धतीमध्ये सुधारणा केल्या, पण ओझा समितीचा हा मूळ आधार उपभोग खर्चावर आधारित होता. हा निकष भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या तत्कालीन परिस्थितीनुसार योग्य होता.
संदर्भ: Indian Economy (Poverty Estimation)