खालीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ? अ. महाराष्ट्रात 73° पूर्व ते 74° पूर्व रेखावृत्तावर कमी पाऊस पडतो. ब. वर्धा-वैनगंगा खोऱ्यात ईशान्य मान्सूनचा पाऊस पडतो. क. मिरज पेक्षा चंद्रपूरचे पर्जन्याचे दिवस कमी आहेत.
Which of the following statements are correct ? a. There is less rainfall on 73° East to 74° East longitude in Maharashtra. b. Wardha-Wainganga basin receives rainfall from North-East monsoon. c. There are less rainfall days in Chandrapur than Miraj.
- (अ)(1) विधान अ आणि ब
- (ब)(2) विधान ब आणि क
- (क)(3) विधान ब✓ योग्य उत्तर
- (ड)(4) विधान अ, ब आणि क
स्पष्टीकरण
महाराष्ट्राच्या पर्जन्यमानाच्या भूगोलानुसार केवळ विधान 'ब' बरोबर आहे. वर्धा-वैनगंगा खोऱ्याला विदर्भाच्या पूर्व भागात हिवाळ्यात ईशान्य मान्सूनमुळे (Retreating monsoon / North-East monsoon) थोडा पाऊस मिळतो, कारण बंगालच्या उपसागरावरून येणारे कमी दाबाचे पट्टे या भागावर परिणाम करतात. विधान 'अ' चुकीचे आहे कारण महाराष्ट्रात 73° ते 74° पूर्व रेखावृत्त हे पश्चिम घाटाच्या (सह्याद्री) पट्ट्यातून जाते, जिथे सर्वाधिक पाऊस (महाबळेश्वर, माथेरान परिसर) पडतो, कमी नाही. विधान 'क' देखील चुकीचे आहे कारण चंद्रपूर (विदर्भ) येथे मिरज (पश्चिम महाराष्ट्र, दुष्काळी पट्टा) पेक्षा जास्त पर्जन्याचे दिवस असतात, कारण मिरज हा सह्याद्रीच्या पर्जन्यछायेच्या (rain shadow) प्रदेशात येतो. त्यामुळे फक्त 'ब' हे विधान वस्तुस्थितीशी जुळते आणि पर्याय 3 योग्य आहे.