महालवारी ही जमीन महसूल पद्धतीपैकी एक पद्धती, ______ याने तयार केली होती.

स्पष्टीकरण

महालवारी पद्धत ही ब्रिटिश भारतातील जमीन महसूल (Land Revenue) पद्धतींपैकी एक होती आणि ही पद्धत होल्ट मॅकेन्झी (Holt Mackenzie) यांनी तयार केली होती. होल्ट मॅकेन्झी हे ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या महसूल विभागातील अधिकारी होते आणि त्यांनी 1822 मध्ये उत्तर भारतातील (विशेषतः वायव्य प्रांत, पंजाब, मध्य भारत या भागांत) 'महाल' म्हणजे गाव किंवा गावांचा समूह याच्या आधारावर महसूल आकारणीची पद्धत सुरू केली. या पद्धतीत जमीन महसूल वैयक्तिक शेतकऱ्याकडून नाही तर संपूर्ण गावाकडून किंवा गावातील संयुक्त जमीनदारांच्या समूहाकडून (महालवार) वसूल केला जात असे, आणि गावातील मुखिया किंवा लंबरदार हा महसूल वसुलीसाठी जबाबदार असे. ही पद्धत रयतवारी आणि जमीनदारी पद्धतींपेक्षा वेगळी होती कारण यात गाव समूह हा महसूल आकारणीचा मूळ घटक मानला गेला. त्यामुळे महालवारी पद्धतीचा निर्माता म्हणून होल्ट मॅकेन्झी यांचे नाव इतिहासात नोंदले गेले आहे.

स्पर्धा AI · spardhaai.in