खालीलपैकी कोणता प्राधिलेख आहे, ज्यात 'एखाद्या व्यक्तीला सार्वजनिक कार्यालयात काम करण्यापासून प्रतिबंधित करण्यासाठी जारी केले जाते ज्याचा त्याला किंवा तिला अधिकार नाही', असे नमूद आहे?
- (अ)1. क्वाधिकार✓ योग्य उत्तर
- (ब)2. उत्प्रेषण लेख
- (क)3. परमादेश
- (ड)4. देहोपस्थिती
स्पष्टीकरण
क्वाधिकार (Quo Warranto) हा एक प्राधिलेख (Writ) आहे जो भारतीय संविधानाच्या कलम 32 आणि 226 अंतर्गत जारी केला जातो. या प्राधिलेखाचा मुख्य उद्देश असा आहे की एखादी व्यक्ती ज्या सार्वजनिक पदावर काम करत आहे, त्या पदावर काम करण्याचा तिला किंवा त्याला कायदेशीर अधिकार आहे का हे तपासणे. जर एखाद्या व्यक्तीने बेकायदेशीरपणे किंवा अवैधरित्या सार्वजनिक पद धारण केले असेल, तर न्यायालय 'क्वाधिकार' प्राधिलेख जारी करून त्या व्यक्तीला त्या पदावरून काढून टाकू शकते. लॅटिन भाषेतील 'Quo Warranto' या शब्दाचा अर्थ 'कोणत्या अधिकाराने?' असा आहे. हा प्राधिलेख केवळ सार्वजनिक पदांसाठी लागू होतो, खाजगी नियुक्त्यांसाठी नाही. म्हणूनच प्रश्नात नमूद केलेल्या परिस्थितीसाठी 'क्वाधिकार' हा योग्य प्राधिलेख आहे.