खालच्या वातावरणात हायड्रोकार्बन आणि नायट्रोजन ऑक्साइड ह्यामध्ये अभिक्रिया होऊन धुवार तयार होतो. ह्याच अन्योऽक्रियेत _________ हे दुय्यम उत्पाद असतात.
In lower atmosphere, smog is formed by the reaction between hydrocarbon and nitrogen oxide. This interaction produces _________ as secondary pollutants.
- (अ)(1) फक्त ओझोन आणि अल्डीहाइड / only ozone and aldehydes
- (ब)(2) फक्त अल्डीहाइड आणि किटोन / only aldehydes and ketones
- (क)(3) फक्त अल्डीहाइड, किटोन, परॉक्सिसॲसिल नायट्रेट / only aldehydes, ketones, peroxyacyl nitrate
- (ड)(4) ओझोन, अल्डीहाइड, किटोन, परॉक्सिसॲसिल नायट्रेट / ozone, aldehydes, ketones, peroxyacyl nitrate✓ योग्य उत्तर
स्पष्टीकरण
खालच्या वातावरणात हायड्रोकार्बन (hydrocarbons) आणि नायट्रोजन ऑक्साइड (nitrogen oxides - NOx) यांच्यातील प्रकाश-रासायनिक अभिक्रियेमुळे प्रकाशरासायनिक धुके (photochemical smog) तयार होते. या अभिक्रियेत सूर्यप्रकाशाच्या उपस्थितीत अनेक दुय्यम प्रदूषक (secondary pollutants) निर्माण होतात. प्रमुख दुय्यम उत्पादांमध्ये ओझोन (O₃), अल्डीहाइड (aldehydes), किटोन (ketones) आणि परॉक्सिसॲसिल नायट्रेट (peroxyacyl nitrate - PAN) यांचा समावेश असतो. हे सर्व घटक लॉस एंजेलिस-प्रकारच्या धुक्यात (Los Angeles-type smog) आढळतात जे उष्ण, सूर्यप्रकाशयुक्त हवामानात वाहनांच्या उत्सर्जनामुळे तयार होते. पर्यावरणशास्त्रात (Environmental Science) प्रकाशरासायनिक धुक्याचा अभ्यास करताना या चारही घटकांचा उल्लेख आवश्यक असतो कारण प्रत्येक घटक वेगवेगळ्या आरोग्य समस्या निर्माण करतो - ओझोन श्वसनमार्गाला हानी करते, अल्डीहाइड आणि किटोन डोळ्यांना त्रास देतात, तर PAN वनस्पतींना नुकसान करते.