जर प्रकाश पहिल्या माध्यमातून 2 × 10⁸ ms⁻¹ वेगाने जाताना दुसऱ्या माध्यमात त्याचा वेग 1.25 × 10⁸ ms⁻¹ होत असेल तर दुसऱ्या माध्यमाचा पहिल्या माध्यमाच्या संदर्भातील अपवर्तनांक काढा.

Find the refractive index of the second medium with respect to the first medium, if light moves through the first medium with velocity 2 × 10⁸ ms⁻¹, which changes to 1.25 × 10⁸ ms⁻¹ in the second medium.

(अ)(1) 2.5
(ब)(2) 1.33
(क)(3) 1.6✓ योग्य उत्तर
(ड)(4) 0.625

स्पष्टीकरण

अपवर्तनांक हा प्रकाशाच्या वेगावर आधारित असतो. दुसऱ्या माध्यमाचा पहिल्या माध्यमाच्या संदर्भातील अपवर्तनांक = पहिल्या माध्यमातील प्रकाशाचा वेग ÷ दुसऱ्या माध्यमातील प्रकाशाचा वेग. येथे पहिला माध्यम = 2 × 10⁸ ms⁻¹ आणि दुसरा माध्यम = 1.25 × 10⁸ ms⁻¹. अपवर्तनांक = (2 × 10⁸) ÷ (1.25 × 10⁸) = 2 ÷ 1.25 = 1.6. प्रकाशाचा वेग दुसऱ्या माध्यमात कमी झाला आहे म्हणून अपवर्तनांक 1 पेक्षा जास्त आहे.

संदर्भ: Physics Textbooks (e.g., NCERT/State Board Science)