भारताच्या राष्ट्रपतींच्या निर्वाचक मंडळासंबंधी खालील विधाने विचारात घ्या. i. संसदेच्या दोन्ही सभागृहातील निवडून आलेले सदस्य. ii. राज्य विधानसभेतील निवडून आलेले सदस्य. iii. राज्यातील विधानपरिषदेचे सदस्य. iv. दिल्ली आणि पुद्दुचेरी या केंद्रशासित प्रदेशांच्या विधानसभांतील निवडून आलेले सदस्य. वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहेत ?
Consider the following statements regarding the electoral college of the President of India. i. Elected Members of both the Houses of Parliament. ii. Elected Members of the Legislative Assemblies of States. iii. Members of Legislative Councils of States. iv. Elected Members of the Legislative Assemblies of the Union Territories of Delhi and Puducherry. Which of the above statement/s is/are correct ?
- (अ)(1) फक्त i आणि ii
- (ब)(2) फक्त i, ii आणि iii
- (क)(3) फक्त i, ii आणि iv✓ योग्य उत्तर
- (ड)(4) फक्त iii
स्पष्टीकरण
भारताच्या राष्ट्रपतींच्या निवडणुकीसाठी निर्वाचक मंडळ (Electoral College) कलम 54 आणि 55 मध्ये नमूद आहे. यामध्ये संसदेच्या दोन्ही सभागृहांचे (लोकसभा व राज्यसभा) निवडून आलेले सदस्य (विधान i) आणि राज्यांच्या विधानसभांचे निवडून आलेले सदस्य (विधान ii) यांचा समावेश होतो. 70व्या घटनादुरुस्ती कायदा (70th Constitutional Amendment Act, 1992) द्वारे दिल्ली आणि पुद्दुचेरी या केंद्रशासित प्रदेशांच्या विधानसभांतील निवडून आलेल्या सदस्यांचाही (विधान iv) या निर्वाचक मंडळात समावेश करण्यात आला, कारण या दोन केंद्रशासित प्रदेशांना स्वतःच्या विधानसभा आहेत. त्यामुळे विधान i, ii आणि iv बरोबर आहेत आणि पर्याय (3) योग्य आहे. मात्र राज्यातील विधानपरिषदेचे (Legislative Council) सदस्य (विधान iii) या निर्वाचक मंडळाचा भाग नाहीत, कारण घटनाकर्त्यांनी केवळ थेट निवडून आलेल्या प्रतिनिधींना (लोकसभा, राज्यसभा व विधानसभा सदस्य) यामध्ये स्थान दिले आहे, विधानपरिषद सदस्य अप्रत्यक्षपणे निवडले जात असल्याने त्यांना वगळले आहे.