खालील विधाने लक्षात घ्या : अ. वित्तीय बिल अस्वीकृत करणे किंवा संशोधित करणे हा अधिकार राज्यसभेस नाही. ब. राज्यसभा अनुदान मागण्यांवर मतदान करू शकत नाही. क. राज्यसभेत वार्षिक वित्तीय विवरणावर चर्चा होऊ शकत नाही. वरील विधानांपैकी कोणते योग्य आहे ?

स्पष्टीकरण

भारतीय राज्यघटनेच्या कलम 109 आणि कलम 110 नुसार वित्तीय बिल (Money Bill) हे फक्त लोकसभेत मांडले जाते आणि राज्यसभेला ते नामंजूर करण्याचा किंवा त्यात दुरुस्ती (संशोधन) करण्याचा अधिकार नाही - राज्यसभा फक्त 14 दिवसांत आपल्या शिफारशी लोकसभेकडे पाठवू शकते, त्या स्वीकारणे किंवा नाकारणे लोकसभेच्या हातात असते. त्यामुळे विधान अ पूर्णपणे बरोबर आहे. तसेच अनुदानाच्या मागण्यांवर (Demand for Grants) मतदान करण्याचा अधिकार फक्त लोकसभेला आहे, कारण हा अधिकार थेट जनतेने निवडलेल्या सभागृहाला दिला गेला आहे आणि राज्यसभा या मागण्यांवर चर्चा करू शकते पण मतदान करू शकत नाही, त्यामुळे विधान ब देखील बरोबर आहे. मात्र वार्षिक वित्तीय विवरण (Annual Financial Statement) म्हणजे अर्थसंकल्प (Budget) हा दोन्ही सभागृहांसमोर मांडला जातो आणि त्यावर राज्यसभेत चर्चा होऊ शकते, फक्त मतदान होत नाही - त्यामुळे विधान क चुकीचे आहे. म्हणून फक्त अ आणि ब ही विधाने योग्य असल्याने पर्याय (2) हे उत्तर बरोबर आहे.