पुढीलपैकी न्यूनत्वबोधक वाक्य कोणते, ते ओळखा.
- (अ)(1) तुम्ही स्वतः या किंवा गड्याला पाठवा.
- (ब)(2) रामा, गोविंदा व विष्णू मुंबईला गेले.
- (क)(3) यंदा पुष्कळ पाऊस पडला, परंतु तो अवेळळी पडल्याने पिकास फायदा झाला नाही.✓ योग्य उत्तर
- (ड)(4) घोडा हा चपळ व उमदा प्राणी आहे.
स्पष्टीकरण
न्यूनत्वबोधक वाक्य (concessive/deficiency-indicating sentence) म्हणजे असे वाक्य ज्यामध्ये एक गोष्ट अनुकूल किंवा पूर्ण असूनही, त्यात काही उणीव किंवा त्रुटी असल्यामुळे अपेक्षित फायदा किंवा परिणाम मिळत नाही, हे दाखवले जाते. पर्याय (3) मध्ये 'यंदा पुष्कळ पाऊस पडला' असे सकारात्मक विधान आहे, पण 'परंतु तो अवेळी पडल्याने पिकास फायदा झाला नाही' या भागात पावसाच्या वेळेतील उणिवेमुळे अपेक्षित फायदा न मिळाल्याचे स्पष्ट होते. यात 'परंतु' हा विरोधदर्शक उभयान्वयी अव्यय (conjunction) वापरून एका गोष्टीतील न्यूनता किंवा कमतरता अधोरेखित केली आहे, जे न्यूनत्वबोधक वाक्याचे मुख्य लक्षण आहे. त्यामुळे व्याकरणदृष्ट्या हे वाक्य न्यूनत्वबोधक प्रकारात मोडते. मराठी व्याकरणातील वाक्यप्रकारांच्या वर्गीकरणानुसार (केवल वाक्य, संयुक्त वाक्य, मिश्र वाक्य व त्यांचे उपप्रकार) असे विरोधदर्शक 'परंतु/पण' वापरणारे संयुक्त वाक्य अनेकदा न्यूनत्वबोधक अर्थ व्यक्त करते.
स्पर्धा AI · spardhaai.in