दिलेल्या संयुगा कसेतील इलेक्ट्रॉनच्या जोड्यामधील – उदा. विमुक्त जोडी – विमुक्त जोडी (वि.जो. – वि.जो.); बंधित जोडी – बंधित जोडी (बं.जो. – बं.जो.) व विमुक्त जोडी – बंधित जोडी (वि.जो. – बं.जो.) विद्युतस्थितिक प्रतिकर्षण _______ असे कमी होत जाते.
The electrostatic repulsion between electron pairs such as lone pair – lone pair (l.p. – l.p.), bond pair – bond pair (b.p. – b.p.) and lone pair – bond pair (l.p. – b.p.) in a given valence shell decreases in the order of _______
- (अ)(1) l.p. – l.p. < l.p. – b.p. < b.p. – b.p.
- (ब)(2) l.p. – l.p. > l.p. – b.p. > b.p. – b.p.✓ योग्य उत्तर
- (क)(3) b.p. – b.p. < l.p. – l.p. < l.p. – b.p.
- (ड)(4) l.p. – b.p. > b.p. – b.p. > l.p. – l.p.
स्पष्टीकरण
VSEPR सिद्धांतानुसार इलेक्ट्रॉन जोड्यांमधील प्रतिकर्षण हे त्यांच्या स्थानानुसार ठरते. विमुक्त जोडी (lone pair) हे केंद्रीय अणूच्या अधिक जवळ असतात आणि त्यांना जास्त जागा हवी असते. बंधित जोडी (bond pair) हे दोन अणूंमध्ये वाटले जातात त्यामुळे ते केंद्रापासून दूर असतात. विमुक्त जोडी-विमुक्त जोडी (l.p.-l.p.) मधील प्रतिकर्षण सर्वाधिक असते कारण दोन्ही जोड्या केंद्राजवळ असतात. विमुक्त जोडी-बंधित जोडी (l.p.-b.p.) मधील प्रतिकर्षण मध्यम असते. बंधित जोडी-बंधित जोडी (b.p.-b.p.) मधील प्रतिकर्षण सर्वात कमी असते कारण दोन्ही जोड्या केंद्रापासून दूर असतात. म्हणून प्रतिकर्षणाचा क्रम l.p.-l.p. > l.p.-b.p. > b.p.-b.p. असा आहे.
संदर्भ: Chemistry Textbooks (e.g., NCERT Class 11/12 Chemistry)