'मान्सूनची माघार' हा भारतीय हवामानाचा आविष्कार खालीलपैकी कोणत्या वातावरणीय परिस्थितीचा परिणाम आहे ?
The climatic phenomena retreating monsoon is the result of which of the following atmospheric condition in India ?
- (अ)(1) नैर्ऋत्य मान्सून वारे हिमालय पर्वतरांगांपर्यंत पोहचल्यानंतर ते तेथून माघारी फिरतात
- (ब)(2) सूर्याचे भासमान भ्रमण
- (क)(3) भारताच्या वायव्य भागाकडून आग्नेय भागाकडे उच्च वायुभार पट्ट्याचा होणारा विस्तार✓ योग्य उत्तर
- (ड)(4) भारतीय उपखंडात निर्माण होणारी वायुभारातील भिन्नता
स्पष्टीकरण
मान्सूनची माघार म्हणजे दक्षिण-पश्चिम मान्सूनच्या वाऱ्यांचा भारतातून हळूहळू माघार घेणे होय. ऑक्टोबर-नोव्हेंबर महिन्यात सूर्य दक्षिणेकडे सरकत असल्याने उत्तर भारतात तापमान कमी होते. या काळात भारताच्या वायव्य भागात (उत्तर-पश्चिम) उच्च वायुभाराचा पट्टा निर्माण होतो. हा उच्च वायुभाराचा प्रदेश हळूहळू वायव्येकडून आग्नेय दिशेने (दक्षिण-पूर्वेकडे) पसरत जातो. या उच्च वायुभारामुळे मान्सूनचे वारे कमकुवत होऊन माघार घेऊ लागतात. यामुळेच मान्सूनची माघार होते आणि हिवाळा सुरू होतो.