Which of the following statements is/are correct? A) Raja Ram Mohan Roy founded a religious society called Brahma Sabha, later known as the Brahmo Samaj. B) The Brahmo Samaj laid emphasis on human dignity, opposed idolatry and criticised social evils such as the practice of Sati.
- (अ)1. Neither A nor B
- (ब)2. Only B
- (क)3. Both A and B✓ योग्य उत्तर
- (ड)4. Only A
स्पष्टीकरण
राजा राम मोहन रॉय यांनी 1828 मध्ये कोलकाता येथे 'ब्राह्म सभा' नावाची धार्मिक-सामाजिक संस्था स्थापन केली, जी नंतर 'ब्राह्मो समाज' या नावाने ओळखली जाऊ लागली, त्यामुळे विधान अ पूर्णपणे बरोबर आहे. ब्राह्मो समाजाने एकेश्वरवादावर भर देत मूर्तिपूजेला (idolatry) विरोध केला आणि माणसाच्या प्रतिष्ठेला (human dignity) महत्त्व दिले. राजा राम मोहन रॉय यांनी सतीप्रथेविरुद्ध (Sati) तीव्र आंदोलन केले, ज्यामुळे 1829 मध्ये लॉर्ड विलियम बेंटिंकने सती प्रथा बंदी कायदा (Bengal Sati Regulation) लागू केला, म्हणून विधान ब देखील बरोबर आहे. ब्राह्मो समाजाने जातिभेद, बालविवाह आणि इतर सामाजिक कुप्रथांवरही टीका केली आणि सुधारणावादी विचारसरणीचा प्रसार केला. त्यामुळे दोन्ही विधाने ऐतिहासिक दृष्टीने सत्य असल्याने पर्याय 3 'Both A and B' हा योग्य उत्तर आहे. ही चळवळ बंगालमधील प्रबोधन युगाचा (Bengal Renaissance) पाया मानली जाते.