राज्य माहिती आयोगाच्या अधिकारांबाबत खालीलपैकी कोणती अचूक आहेत? A: दुसऱ्या अपीलात माहिती देण्यासाठीचा अभिनिर्णय. B: अभिलेखपालनाचे निर्देश. C: वाजवी कारणे असल्यास, कोणत्याही प्रकारणाच्या चौकशीचे आदेश. [सुओ-मोटो (suo-moto) अधिकार]

स्पष्टीकरण

माहिती अधिकार कायदा, 2005 (Right to Information Act, 2005) च्या कलम 18 आणि 19 अन्वये राज्य माहिती आयोगाला (State Information Commission) अनेक अधिकार दिलेले आहेत आणि पर्याय 4 मध्ये दिलेली A, B आणि C ही तिन्ही विधाने बरोबर आहेत. कलम 19(3) नुसार दुसऱ्या अपीलावर (Second Appeal) निर्णय देऊन संबंधित लोक माहिती अधिकाऱ्याला माहिती देण्याचा अभिनिर्णय (adjudication) करण्याचा अधिकार आयोगाला आहे, म्हणून विधान A बरोबर आहे. कलम 19(8) नुसार सार्वजनिक प्राधिकरणाला अभिलेखांचे व्यवस्थापन, देखभाल आणि नष्ट करण्याबाबत निर्देश (directions regarding record keeping) देण्याचा अधिकार आयोगाला आहे, त्यामुळे विधान B देखील बरोबर आहे. तसेच कलम 18(1) नुसार आयोगाला स्वतःहून (suo-moto) कोणत्याही प्रकरणाची चौकशी सुरू करण्याचा अधिकार आहे, जर आयोगाकडे वाजवी कारणे (reasonable grounds) असतील, त्यामुळे विधान C देखील अचूक आहे. या कायद्याचा उद्देशच नागरिकांना माहिती मिळवण्याचा हक्क प्रभावीपणे मिळावा यासाठी आयोगाला व्यापक अधिकार देणे हा आहे, त्यामुळे तिन्ही अधिकार एकत्रितपणे आयोगाकडे आहेत.