ब्लीचिंग पावडरबाबत खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे? I. तिची निर्मिती ही कोरड्या विरलेल्या चुन्यावर केलेल्या क्लोरीनच्या अभिक्रियेमुळे होते. II. ती पिण्याच्या पाणी जंतुमुक्त करण्यासाठी वापरली जाते.

स्पष्टीकरण

ब्लीचिंग पावडर म्हणजे रासायनिक दृष्ट्या कॅल्शियम हायपोक्लोराइट (Calcium hypochlorite - CaOCl2) आहे. हिची निर्मिती कोरड्या विरलेल्या चुन्यावर (Slaked lime - Ca(OH)2) क्लोरीन वायूची अभिक्रिया केल्याने होते, त्यामुळे विधान I बरोबर आहे. या अभिक्रियेत Ca(OH)2 + Cl2 → CaOCl2 + H2O अशी प्रक्रिया घडते. ब्लीचिंग पावडरमधून हळूहळू क्लोरीन वायू मुक्त होतो, जो पाण्यातील जीवजंतू व रोगजनक सूक्ष्मजीव (bacteria) नष्ट करतो, त्यामुळे ती पिण्याच्या पाण्याचे शुद्धीकरण (disinfection) करण्यासाठी वापरली जाते - म्हणून विधान II देखील बरोबर आहे. दोन्ही विधाने वैज्ञानिक दृष्ट्या सिद्ध व अचूक असल्यामुळे 'I आणि II दोन्ही' हा पर्याय योग्य आहे. ब्लीचिंग पावडरचा वापर कापड उद्योगात रंग काढण्यासाठी (bleaching) तसेच जलशुद्धीकरणासाठी मोठ्या प्रमाणावर केला जातो, हे सामान्य विज्ञानाच्या अभ्यासक्रमातील महत्त्वाचे मुद्दे आहेत.