खालीलपैकी कोणत्या कारणामुळे भारतातील एखाद्या राज्याचा मुख्यमंत्री हा राष्ट्रपतींच्या निवडणुकीमध्ये मतदान करण्यास पात्र ठरू शकत नाही ?
Chief Minister of a State in India is not eligible to vote in the Presidential election, if
- (अ)(1) जर तो स्वतः निवडणुकीचा उमेदवार असेल
- (ब)(2) जर त्याचे बहुमत सिद्ध व्हायचे असेल
- (क)(3) जर तो राज्यविधिमंडळाच्या वरिष्ठ सभागृहाचा सदस्य असेल✓ योग्य उत्तर
- (ड)(4) जर तो काळजीवाहू मुख्यमंत्री असेल
स्पष्टीकरण
भारतातील राष्ट्रपतींच्या निवडणुकीत मतदान करण्याची पद्धत भारतीय राज्यघटनेच्या कलम 54 आणि 55 मध्ये नमूद केली आहे. या निवडणुकीत निर्वाचक मंडळात (Electoral College) संसदेच्या दोन्ही सभागृहांचे (लोकसभा आणि राज्यसभा) निवडून आलेले सदस्य आणि राज्य विधिमंडळांच्या निवडून आलेल्या सदस्यांचा समावेश असतो. येथे महत्त्वाचा मुद्दा आहे की केवळ विधानसभा (Legislative Assembly) म्हणजेच राज्यविधिमंडळाच्या कनिष्ठ सभागृहाच्या निवडून आलेल्या सदस्यांनाच मतदानाचा अधिकार आहे. विधान परिषद (Legislative Council) म्हणजे वरिष्ठ सभागृहाचे सदस्य राष्ट्रपतींच्या निवडणुकीत मतदान करू शकत नाहीत. म्हणूनच, जर एखादा मुख्यमंत्री केवळ विधान परिषदेचा सदस्य असेल आणि विधानसभेचा सदस्य नसेल, तर तो राष्ट्रपतींच्या निवडणुकीत मतदान करण्यास पात्र ठरणार नाही. हे राज्यघटनेनुसार राज्यस्तरीय निर्वाचक मंडळाच्या रचनेचे विशिष्ट नियम आहे.