खालीलपैकी कोणती भारतीय संविधानाची एकात्मक वैशिष्ट्ये आहेत ? अ. स्वतंत्र न्यायपालिका ब. सत्तेचे विभाजन क. एकात्मक न्यायपालिका ड. संविधानाची लवचिकता इ. राज्य प्रतिनिधित्वामध्ये समानता नाही

स्पष्टीकरण

भारतीय संविधान हे संघराज्य आणि एकात्मक या दोन्ही व्यवस्थांचे मिश्रण आहे. एकात्मक वैशिष्ट्ये म्हणजे ज्यात केंद्र सरकार अधिक शक्तिशाली असते आणि एकसंध शासनव्यवस्था असते. (क) एकात्मक न्यायपालिका (Integrated Judiciary) ही एकात्मक व्यवस्थेची खूण आहे कारण भारतात सर्वोच्च न्यायालय सर्व राज्यांसाठी एकच शिखर न्यायालय आहे आणि सर्व न्यायालये एकाच पदानुक्रमात (hierarchy) काम करतात. (ड) संविधानाची लवचिकता (Flexibility of the Constitution) देखील एकात्मक वैशिष्ट्य आहे कारण संविधानाच्या अनेक तरतुदी साध्या बहुमताने संसदेद्वारे बदलल्या जाऊ शकतात, जे केंद्राला अधिक अधिकार देते. (इ) राज्य प्रतिनिधित्वामध्ये समानता नाही (No equality of State representation) हे एकात्मक वैशिष्ट्य आहे कारण राज्यसभेत राज्यांना लोकसंख्येनुसार प्रतिनिधित्व मिळते, सर्व राज्यांना समान प्रतिनिधित्व नाही (अमेरिकेच्या Senate सारखे नाही), जे केंद्राचे वर्चस्व दर्शवते.