'मुंबईस जाताना खंडाळ्याजवळ उजाडले' हे वाक्य कोणत्या प्रयोगाचे लक्षण आहे?
- (अ)(1) मिश्र संकर प्रयोग
- (ब)(2) कर्मभाव संकर प्रयोग
- (क)(3) भाव कर्तरी प्रयोग✓ योग्य उत्तर
- (ड)(4) कर्मणी प्रयोग
स्पष्टीकरण
'मुंबईस जाताना खंडाळ्याजवळ उजाडले' या वाक्यात 'उजाडले' हे क्रियापद अकर्मक (कर्म नसलेले) आहे आणि या क्रियापदाचे रूप कर्त्यानुसार न बदलता ते नेहमी तृतीयपुरुषी नपुंसकलिंगी एकवचनी राहते, म्हणजे क्रियेचा भाव (भावकरण) प्रधान असतो. भाव कर्तरी प्रयोगात कर्ता अध्याहृत किंवा अव्यक्त असतो व क्रियापदाचे रूप कर्त्याच्या लिंग, वचन किंवा पुरुषानुसार बदलत नाही - उदा. 'उजाडले', 'सांजावले', 'थंडी वाटते' अशी निसर्गसंबंधी किंवा भावदर्शक क्रियापदे यात मोडतात. येथे 'उजाडले' हे कोणत्याही कर्त्याचे कार्य नसून निसर्गातील एक घडणारी क्रिया दर्शवते, त्यामुळे कर्ता स्पष्टपणे दिसत नाही आणि क्रियापदाचे रूप कायम एकाच स्वरूपात राहते. म्हणून हे वाक्य भाव कर्तरी प्रयोगाचे उत्तम उदाहरण आहे. मराठी व्याकरणात हा प्रयोग विशेषतः निसर्गवर्णनात्मक किंवा भावसूचक वाक्यांत आढळतो.