(अ) मला अजीर्ण झाले आहे. (ब) मी खाणार नाही. या वाक्यांचे मिश्र वाक्य ओळखा. पर्यायी उत्तरे :
- (अ)(1) मला अजीर्ण झाल्यामुळे मी खाणार नाही.
- (ब)(2) मला अजीर्ण झाले आहे म्हणून मी खाणार नाही.
- (क)(3) मी खाणार नाही कारण मला अजीर्ण झाले आहे.✓ योग्य उत्तर
- (ड)(4) मला अजीर्ण झाले आहे तरी मी खाणार नाही.
स्पष्टीकरण
मिश्र वाक्य (Complex Sentence) ओळखण्यासाठी त्यात एक प्रधान वाक्य (मुख्य वाक्य) आणि एक किंवा अधिक गौणत्वसूचक उभयान्वयी अव्यय (subordinating conjunction) वापरून जोडलेले गौण वाक्य असावे लागते. पर्याय (3) मध्ये 'मी खाणार नाही कारण मला अजीर्ण झाले आहे' या वाक्यात 'कारण' हे गौणत्वसूचक उभयान्वयी अव्यय वापरले आहे, जे मुख्य वाक्य (मी खाणार नाही) आणि गौण कारणदर्शक वाक्य (मला अजीर्ण झाले आहे) यांना जोडते. म्हणजे एक वाक्य दुसऱ्या वाक्यावर अर्थदृष्ट्या अवलंबून आहे, हे मिश्र वाक्याचे व्याकरणिक लक्षण आहे. यामुळे मराठी व्याकरणाच्या नियमानुसार हे वाक्य मिश्र वाक्याचा नमुना ठरते. म्हणून पर्याय (3) हे योग्य उत्तर आहे.