भारतातील विशेष आर्थिक क्षेत्रांचे खालीलपैकी कोणते महत्त्वाचे उद्दिष्टे नाही ?
Which of the following is not an important objective of Special Economic Zones in India?
- (अ)(1) जादा आर्थिक क्रिया कलापांची निर्मिती / Generation of additional economic activity
- (ब)(2) निर्यातीला प्रोत्साहन / Promotion of export
- (क)(3) शेतीचा विकास / Development of agriculture✓ योग्य उत्तर
- (ड)(4) रोजगार निर्मिती / Creation of employment
स्पष्टीकरण
विशेष आर्थिक क्षेत्रे (Special Economic Zones - SEZ) ही भारत सरकारने SEZ कायदा, 2005 अंतर्गत स्थापन केलेली विशेष भौगोलिक क्षेत्रे आहेत, ज्यांचा मुख्य उद्देश निर्यातीला चालना देणे, परकीय गुंतवणूक आकर्षित करणे, अतिरिक्त आर्थिक उलाढाल निर्माण करणे आणि रोजगार निर्मिती करणे हा आहे. या क्षेत्रांमध्ये उद्योग, उत्पादन आणि सेवा क्षेत्रांना विशेष कर सवलती व पायाभूत सुविधा दिल्या जातात, त्यामुळे तिथे प्रामुख्याने औद्योगिक व निर्यातभिमुख उपक्रमांना चालना मिळते. शेतीचा विकास हा SEZ चा थेट किंवा प्रमुख उद्दिष्ट नाही, कारण SEZ धोरण मुख्यतः उत्पादन (manufacturing), सेवा आणि निर्यातभिमुख उद्योगांवर केंद्रित आहे, कृषी विकासासाठी स्वतंत्र योजना व धोरणे (उदा. कृषी विकास योजना, राष्ट्रीय कृषी विकास योजना) राबवली जातात. त्यामुळे 'शेतीचा विकास' हा पर्याय SEZ च्या महत्त्वाच्या उद्दिष्टांमध्ये येत नाही, हे स्पष्ट आहे. म्हणून पर्याय (3) हे योग्य उत्तर आहे.