भारतीय राज्यघटनेच्या संदर्भात 'अनुच्छेद – तरतूद' यांची खालीलपैकी कोणती जोडी योग्यरीत्या जुळवलेली आहे? I. अनुच्छेद 14 – कायद्यापुढे समानता II. अनुच्छेद 18 – अस्पृश्यता निर्मूलन
- (अ)1. फक्त I✓ योग्य उत्तर
- (ब)2. फक्त II
- (क)3. I किंवा II पैकी एकही नाही
- (ड)4. I आणि II दोन्ही
स्पष्टीकरण
फक्त विधान I बरोबर आहे. भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 14 मध्ये 'कायद्यापुढे समानता' (Equality before Law) हा मूलभूत हक्क दिलेला आहे, ज्यानुसार राज्य कोणत्याही व्यक्तीला कायद्यापुढे समानता किंवा कायद्याचे समान संरक्षण नाकारणार नाही. विधान II चुकीचे आहे कारण अस्पृश्यता निर्मूलन (Abolition of Untouchability) ही तरतूद अनुच्छेद 17 मध्ये आहे, अनुच्छेद 18 मध्ये नाही. अनुच्छेद 18 हा उपाध्या (Titles) संबंधी आहे, ज्यानुसार सैनिकी व शैक्षणिक सन्मान वगळता राज्य कोणतीही उपाधी देणार नाही असे नमूद आहे. त्यामुळे केवळ अनुच्छेद-तरतूद जोडी I बरोबर जुळलेली आहे आणि II चुकीची जुळणी आहे.