अल्फा, बिटा व गामा विविधता (Alpha, Beta and Gamma) म्हणजे काय ? (a) सजीवांची श्रीमंती (b) सिमप्सन विविधता सुची (c) जैवविविधता मोजण्याचे भौगोलिक प्रमाण (d) व्हिटाकेकर (Whittaker) (1972) यांनी सुचविलेले शब्दार्थ. वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहेत ?

What is Alpha, Beta and Gamma Diversity ? (a) Richness of species (b) Simpson's Diversity Index (c) For measuring biodiversity over geographical scale (d) Whittaker (1972) suggested these terms. Which of the statements given above is/are correct ?

(अ)(1) फक्त (a) आणि (b)
(ब)(2) फक्त (b)
(क)(3) फक्त (c)✓ योग्य उत्तर
(ड)(4) फक्त (c) आणि (d)

स्पष्टीकरण

अल्फा, बिटा आणि गामा विविधता ही जैवविविधतेच्या भौगोलिक प्रमाणावरील मापणीसाठी वापरली जाणारी संकल्पना आहे. अल्फा विविधता म्हणजे स्थानिक पातळीवरील प्रजातींची संख्या, बिटा विविधता म्हणजे दोन वेगवेगळ्या भागातील प्रजातींमधील फरक, आणि गामा विविधता म्हणजे मोठ्या भौगोलिक क्षेत्रातील एकूण विविधता. ही संकल्पना भौगोलिक प्रमाणावर (स्थानिक, प्रादेशिक, जागतिक) जैवविविधता मोजण्यासाठी वापरली जाते. म्हणूनच विधान (c) 'जैवविविधता मोजण्याचे भौगोलिक प्रमाण' हे योग्य आहे.

संदर्भ: Environment and Ecology Textbooks, Biodiversity Concepts