खालीलपैकी कोणत्या अनुच्छेददात अशी तरतूद आहे, की राज्य कोणत्याही नागरिकाला प्रतिकूल होईल अशा प्रकारे केवळ धर्म, वंश, लिंग किंवा जन्मस्थान या कारणांवरून भेदभाव करणार नाही?
- (अ)1. अनुच्छेद 15✓ योग्य उत्तर
- (ब)2. अनुच्छेद 22
- (क)3. अनुच्छेद 12
- (ड)4. अनुच्छेद 19
स्पष्टीकरण
भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 15 मध्ये स्पष्टपणे नमूद आहे की, राज्य कोणत्याही नागरिकावर केवळ धर्म, वंश, जात, लिंग किंवा जन्मस्थान या कारणांवरून भेदभाव करणार नाही. हे अनुच्छेद मूलभूत हक्कांपैकी (Fundamental Rights) 'समानतेचा हक्क' (Right to Equality) या गटात येते, जो अनुच्छेद 14 ते 18 मध्ये मांडलेला आहे. अनुच्छेद 15(1) राज्याला अशा भेदभावापासून रोखते, तर अनुच्छेद 15(3) व 15(4) महिला, बालके, तसेच सामाजिक व शैक्षणिक दृष्टीने पिछाडलेल्या वर्गांसाठी विशेष तरतुदी करण्याची मुभा देते. यामुळे राज्यघटनेने समानतेचा हक्क आणि सामाजिक न्याय यांचा समतोल साधलेला दिसतो. त्यामुळे प्रश्नात नमूद केलेली तरतूद ही निश्चितपणे अनुच्छेद 15 शीच संबंधित आहे.