पुढील विधानांचा विचार करा : विधान I : भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 16(4ब) अनुसूचित जाती आणि जमातींच्या आरक्षणा संदर्भात कायदा करण्याचे अधिकार राज्यांना देतो. विधान II : अनुच्छेद 16(4ब) हे 84 व्या दुरुस्ती अधिनियम, 2000 ने जोडले आहे. पर्यायी उत्तरे :
Consider the following statements: Statement I : Article 16(4B) of the Indian Constitution gives the powers to the State to make laws regarding reservation in favour of Scheduled Castes and Scheduled Tribes. Statement II : Article 16(4B) was added by the 84th Amendment Act, 2000. Answer Options :
- (अ)(1) विधान II बरोबर, I चूक
- (ब)(2) विधान I बरोबर, II चूक
- (क)(3) दोन्ही विधाने चूक✓ योग्य उत्तर
- (ड)(4) दोन्ही विधाने बरोबर
स्पष्टीकरण
अनुच्छेद 16(4ब) हे मागासवर्गीयांसाठी (SC/ST साठी नाही तर मागासवर्गीय - Backward Classes साठी) राखीव असलेल्या रिक्त पदांच्या अनुशेष (backlog vacancies) संदर्भात तरतूद करते, ज्यामुळे पुढील वर्षातील अशा रिक्त पदांना कमाल 50% आरक्षण मर्यादेच्या गणनेत समाविष्ट न करण्याचा अधिकार दिला जातो. त्यामुळे विधान I चुकीचे आहे कारण ते फक्त अनुसूचित जाती व जमातींसाठी असल्याचे सांगते, पण खरी तरतूद 'मागासवर्गीयां'साठी (SC/ST सह इतर मागासवर्गीयांचाही उल्लेख करणारी सर्वसाधारण तरतूद) आहे. तसेच अनुच्छेद 16(4ब) हे 81व्या घटनादुरुस्ती अधिनियम, 2000 द्वारे जोडले गेले, 84व्या दुरुस्तीने नाही. 84वी घटनादुरुस्ती, 2001 (2000 मध्ये संमत, पण अंमलात 2002) ही लोकसभा व विधानसभांच्या जागा फेरवाटणीसंदर्भात (लोकसंख्येच्या आधारावर) आहे. त्यामुळे विधान II देखील चुकीचे आहे. म्हणून दोन्ही विधाने चूक असल्याने पर्याय (3) योग्य उत्तर आहे.
स्पर्धा AI · spardhaai.in