जागतिक तापमान वाढच्या संदर्भात खालील विधानांचा विचार करा : (a) तांदळाच्या लागवडीबरोबर अवायुजीवी (Anaerobic) मिथेनचे उत्सर्जन होते. (b) जेंव्हा नायट्रोजन आधारित खतांचा वापर केला जातो तेव्हा मृदेत नायट्रस ऑक्साईडचे उत्सर्जन होते. वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/त ?

Consider the following statements regarding global warming : (a) Anaerobic Methane is emitted with rice cultivation. (b) When nitrogen - based fertilizers are used, nitrous oxide is released into the soil. Which of the above statement/statements is/are correct ?

(अ)(1) फक्त (a)
(ब)(2) फक्त (b)
(क)(3) (a) व (b) दोन्हीही✓ योग्य उत्तर
(ड)(4) (a) व (b) दोन्हीही नाही

स्पष्टीकरण

जागतिक तापमान वाढीसाठी जबाबदार असलेल्या हरितगृह वायूंच्या उत्सर्जनाबद्दल हे प्रश्न आहे. (a) विधान पूर्णपणे बरोबर आहे कारण तांदळाच्या शेतात पाणी साचून राहते, ज्यामुळे ऑक्सिजनची कमतरता निर्माण होते आणि अवायुजीवी परिस्थिती तयार होते. या अवायुजीवी परिस्थितीत सूक्ष्मजीवांच्या क्रियेमुळे मिथेन वायूचे उत्सर्जन होते जो एक प्रमुख हरितगृह वायू आहे. (b) विधान देखील बरोबर आहे कारण शेतीमध्ये युरिया सारखी नायट्रोजन आधारित खते वापरली जातात. मातीतील जीवाणू या खतांवर क्रिया करून नायट्रस ऑक्साईड (N2O) वायू तयार करतात. नायट्रस ऑक्साईड हा कार्बन डायऑक्साईडपेक्षा 300 पट अधिक शक्तिशाली हरितगृह वायू आहे. म्हणून (a) आणि (b) दोन्ही विधाने बरोबर आहेत.

संदर्भ: Environmental Science, Climate Change studies