“शब्द उच्चारताच विशिष्ट आकृती वा वस्तू आपल्या मनचक्षुपुढे येते”, त्या शब्दशक्तीला काय म्हटले जाते ? अ. अभिधा ब. लक्षणा क. व्यंजना ड. लक्षणलक्षणा

स्पष्टीकरण

शब्दशक्ती ही मराठी साहित्यशास्त्रातील महत्त्वाची संकल्पना आहे. शब्दाचा अर्थ समजण्याच्या तीन प्रमुख प्रकार आहेत: अभिधा (Literal Meaning), लक्षणा (Indicative Meaning) आणि व्यंजना (Suggestive Meaning). अभिधा ही शब्दाची मूळ किंवा प्रत्यक्ष शक्ती आहे, ज्यामध्ये शब्द उच्चारताच तो ज्या वस्तू किंवा आकृतीचा नेमका अर्थ देतो, ती वस्तू आपल्या मनात येते. उदाहरणार्थ, 'गाय' हा शब्द ऐकताच गायीची प्रतिमा मनात येते — हीच अभिधा शक्ती. या प्रश्नातील वर्णन अगदी स्पष्टपणे अभिधा शब्दशक्तीचे वैशिष्ट्य दर्शवते, कारण शब्दाचा सरळ, थेट अर्थ समजून येणे हे अभिधेचे लक्षण आहे. लक्षणा म्हणजे अप्रत्यक्ष किंवा लक्षित अर्थ, आणि व्यंजना म्हणजे ध्वनित किंवा सूचित अर्थ — या दोन्ही शब्दशक्ती अप्रत्यक्ष असून, केवळ शब्द ऐकून थेट आकृती डोळ्यासमोर येत नाही. म्हणून 'अ. अभिधा' हेच एकमेव बरोबर उत्तर आहे.