भारतीय राज्यघटनेच्या कलम १६३ मध्ये खालीलपैकी कशाचा उल्लेख आहे ?
Which of the following is mentioned in Article 163 of the Indian Constitution ?
- (अ)(1) प्रत्येक राज्यासाठी एक राज्यपाल असेल
- (ब)(2) राज्यपालांना त्यांच्या कार्यात मदत करण्यासाठी आणि सल्ला देण्यासाठी मुख्यमंत्री प्रमुखपदी असलेली मंत्रिपरिषद असेल✓ योग्य उत्तर
- (क)(3) राज्याचे कार्यकारी अधिकार राज्यपालांमध्ये निहित असतील
- (ड)(4) राज्यपालांद्वारे मुख्यमंत्र्यांची नियुक्ती केली जाईल आणि इतर मंत्री राज्यपालांकडून मुख्यमंत्र्याच्या सल्ल्यानुसार नियुक्त केले जातील.
स्पष्टीकरण
भारतीय राज्यघटनेच्या कलम १६३ मध्ये स्पष्टपणे नमूद आहे की, राज्यपालांना त्यांच्या कार्यात साहाय्य करण्यासाठी आणि सल्ला देण्यासाठी मुख्यमंत्री प्रमुखपदी असलेली मंत्रिपरिषद (Council of Ministers) असेल. हे कलम केंद्रातील कलम ७४ प्रमाणेच राज्यस्तरावरील संसदीय शासनपद्धतीचा (Parliamentary system) पाया घालते, ज्यात राज्यपाल हे नामधारी प्रमुख असून खरी कार्यकारी सत्ता मंत्रिमंडळाकडे असते. कलम १६३(२) नुसार, जर कोणत्या बाबतीत राज्यपालांनी स्वतःच्या विवेकबुद्धीने (discretion) कृती करायची आहे की नाही याबाबत प्रश्न उद्भवला, तर राज्यपालांचा निर्णय अंतिम असतो. या तरतुदीमुळे राज्यपाल सामान्यतः मंत्रिपरिषदेच्या सल्ल्यानुसारच कार्य करतात, हे स्पष्ट होते. त्यामुळे मंत्रिपरिषद व तिचे राज्यपालांशी असलेले सल्लागार स्वरूपाचे नाते हा कलम १६३ चा मुख्य गाभा आहे.