असहकार चळवळी बरोबरच महात्मा गांधीजींनी खालीलपैकी कोणता कार्यक्रम हाती घेतला? (a) स्वदेशीचा प्रसार (b) हिंदू-मुस्लीम ऐक्य (c) मद्यपान बंदी (d) अस्पृश्यता निवारण पर्यायी उत्तरे : (1) (a) आणि (b) फक्त (2) (c) आणि (d) फक्त (3) (a), (b) आणि (c) फक्त (4) वरील सर्व बरोबर

Which of the following programmes were started by Mahatma Gandhi with Non-cooperation Movement ? (a) To Propagate Swadeshi (b) Hindu - Muslim Unity (c) Prohibition of liquor (d) Removal of Untouchability Answer Options : (1) (a) and (b) only (2) (c) and (d) only (3) (a), (b) and (c) only (4) All the above correct

(अ)(1) (a) आणि (b) फक्त
(ब)(2) (c) आणि (d) फक्त
(क)(3) (a), (b) आणि (c) फक्त
(ड)(4) वरील सर्व बरोबर✓ योग्य उत्तर

स्पष्टीकरण

असहकार चळवळ (Non-Cooperation Movement, 1920-22) ही केवळ सरकारविरोधी राजकीय आंदोलन नव्हती, तर महात्मा गांधींनी ती एका व्यापक सामाजिक-रचनात्मक कार्यक्रमाशी (Constructive Programme) जोडली होती. या रचनात्मक कार्यक्रमात स्वदेशीचा प्रसार (परदेशी कापडाची होळी करून खादीचा वापर वाढवणे), हिंदू-मुस्लीम ऐक्य (खिलाफत आंदोलनाशी जोडणी करून दोन्ही समाजांना एकत्र आणणे), मद्यपान बंदी (दारूबंदीचा प्रचार करून सामाजिक सुधारणा घडवणे), आणि अस्पृश्यता निवारण (हरिजन सेवा व अस्पृश्यांना समान वागणूक देण्याचा आग्रह) या चारही बाबींचा समावेश होता. डिसेंबर 1920 मध्ये नागपूर काँग्रेस अधिवेशनात हा संपूर्ण कार्यक्रम मंजूर करण्यात आला, ज्यात असहकाराबरोबरच या रचनात्मक उपक्रमांवर भर देण्यात आला. त्यामुळे (a), (b), (c) आणि (d) ही सर्व चार विधाने बरोबर असल्याने पर्याय क्रमांक 4 'वरील सर्व बरोबर' हे योग्य उत्तर आहे.