औरंगाबाद विभागातील सर्वात कमी व सर्वात जास्त क्षेत्रफळ असलेले जिल्हे कोणते ?
In Aurangabad Division, which districts have the minimum and maximum area ?
- (अ)(1) जालना, औरंगाबाद
- (ब)(2) परभणी, उस्मानाबाद
- (क)(3) हिंगोली, बीड✓ योग्य उत्तर
- (ड)(4) लातूर, नांदेड
स्पष्टीकरण
औरंगाबाद विभागात (मराठवाडा) आठ जिल्हे येतात - औरंगाबाद, जालना, परभणी, हिंगोली, बीड, नांदेड, उस्मानाबाद व लातूर. यातील हिंगोली जिल्हा क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने सर्वात लहान जिल्हा आहे, कारण तो 2 ऑक्टोबर 1999 रोजी परभणी जिल्ह्यातून वेगळा करून नवीन जिल्हा म्हणून निर्माण करण्यात आला व त्याचे भौगोलिक क्षेत्र मर्यादित आहे. याउलट बीड जिल्हा या विभागातील सर्वात मोठा जिल्हा आहे, कारण त्याचा विस्तार गोदावरी व मांजरा नदीच्या खोऱ्यात मोठ्या प्रमाणात पसरलेला आहे आणि त्याचे प्रशासकीय तालुके जास्त संख्येने व विस्तृत क्षेत्रात विभागलेले आहेत. त्यामुळे हिंगोली (किमान क्षेत्रफळ) व बीड (कमाल क्षेत्रफळ) हे योग्य उत्तर आहे. महाराष्ट्राच्या भूगोलाच्या अभ्यासात जिल्ह्यांचे क्षेत्रफळ, लोकसंख्या व सीमा यांचा तुलनात्मक अभ्यास महत्त्वाचा असतो, आणि यातूनच हा प्रश्न विचारला गेला आहे.