भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद - 356 अनुसार घटक राज्यातील घटनात्मक यंत्रणा कोलमडून पडण्याच्या कारणास्तव राज्यातील राष्ट्रपती राजवट खालीलपैकी कोणत्या परिस्थितीत/कारणास्तव एक वर्षापेक्षा जास्त काळ चालू ठेवता येवू शकते? (a) संबंधित राज्याच्या राज्यपालांनी राज्यात राष्ट्रपती राजवट चालू ठेवणे आवश्यक आहे असे राष्ट्रपतीस लेखी कळविले तर. (b) केंद्रीय कॅबिनेटने राष्ट्रपती राजवट चालू ठेवणे आवश्यक आहे असे राष्ट्रपतीस लेखी कळविले तर. (c) संबंधित राज्यात काही अडचणींमुळे विधान सभेच्या सार्वत्रिक निवडणुका घेणे अवघड आहे असे निर्वाचन आयोगाने प्रमाणित केले तर. (d) केवळ राष्ट्रीय आणीबाणी चालू असेल तर.

According to the Article - 356 of the Indian Constitution the proclamation of Presidents rule in case of failure of the Constitutional machinery in a state can be extended beyond one year on which of the following ground/s ? (a) If the Governor of the concerned state gives in writing to the President that it is necessary to continue with the President's rule. (b) If the Union Cabinet gives in writing to the President that it is necessary to continue with the President's rule. (c) If the Election Commission certifies that the general elections to the legislative assembly of the concerned state cannot be hold on account of difficulties. (d) Only if a proclamation of national emergency is in operation.

(अ)(1) (a), (c) आणि (d)
(ब)(2) (b) आणि (c)
(क)(3) (c) आणि (d)✓ योग्य उत्तर
(ड)(4) केवळ (d)

स्पष्टीकरण

अनुच्छेद 356 अंतर्गत राष्ट्रपती राजवट सुरुवातीला जास्तीत जास्त सहा महिन्यांसाठी लागू होते आणि संसदेच्या मान्यतेने ती जास्तीत जास्त तीन वर्षांपर्यंत वाढवता येते, पण एक वर्षानंतर वाढ करण्यासाठी 44 व्या घटनादुरुस्तीने (1978) दोन विशिष्ट अटी घातल्या आहेत. पहिली अट म्हणजे त्या वेळी संपूर्ण भारतात किंवा त्या राज्यात राष्ट्रीय आणीबाणी (National Emergency) अनुच्छेद 352 अंतर्गत लागू असावी लागते (हे विधान (d) आहे). दुसरी अट म्हणजे निर्वाचन आयोगाने (Election Commission) असे प्रमाणित करावे लागते की त्या राज्यात विधानसभेच्या सार्वत्रिक निवडणुका घेणे व्यावहारिक अडचणींमुळे शक्य नाही (हे विधान (c) आहे). या दोन्ही अटींपैकी एक पूर्ण झाल्याशिवाय राष्ट्रपती राजवट एक वर्षापेक्षा जास्त काळ चालू ठेवता येत नाही. त्यामुळे (c) आणि (d) हे दोन्ही मुद्दे बरोबर असल्याने पर्याय क्रमांक 3 योग्य ठरतो. ही तरतूद S.R. Bommai विरुद्ध केंद्र सरकार (1994) या खटल्यानंतर अधिक स्पष्ट झाली, जिथे अनुच्छेद 356 च्या दुरुपयोगावर मर्यादा घालण्यात आल्या.