योजना काळातील, 1951 ते 2011 या कालखंडाच्या संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या. अ. देशाच्या अन्नधान्य उत्पादनात चार पट वाढ झाली, भारतीय उद्योगांचे विविधीकरण झाले. ब. आयात पर्यायीकरण, निर्यात विविधीकरण आणि विज्ञान, तंत्रज्ञान विवेचा प्रसार झाला. क. दारिद्र्य व बेकारीचे प्रमाण कमी करण्यात यश आले. ड. उत्पन्न व संपत्तीचे केंद्रीकरण कमी करणे आणि आर्थिक सत्तेचे केंद्रीकरण कमी करण्यात यश आले. वरीलपैकी कोणते विधाने सत्य आहेत ? पर्यायी उत्तरे :
In the context of planning era i.e. 1951 to 2011, take into consideration the following statements : a. Food production increases fourfold, diversified industrial growth takes place. b. Import substitution, diversified export promotion and science and technical educational expansion takes place. c. Achievement in reducing poverty and unemployment ratio. d. Reduction in concentration of economic power, decentralization of income and wealth takes place. Which of the above statements are true ? Answer Options :
- (अ)(1) ब, क आणि ड
- (ब)(2) ब आणि क
- (क)(3) अ आणि ब✓ योग्य उत्तर
- (ड)(4) क आणि ड
स्पष्टीकरण
योजना काळ (1951-2011) हा भारताच्या नियोजित विकासाचा काळ होता. या काळात भारताचे अन्नधान्य उत्पादन खरोखरच चार पट वाढले आणि हरित क्रांतीमुळे देश अन्नधान्यात स्वावलंबी झाला. औद्योगिक क्षेत्रात मोठे विविधीकरण झाले आणि इस्पात, रसायन, मशीनरी यांसारखे नवीन उद्योग स्थापन झाले. आयात पर्यायीकरण धोरणामुळे स्वदेशी उत्पादनाला चालना मिळाली आणि निर्यातीत विविधता आली. IIT, IIM यांसारख्या संस्थांद्वारे तांत्रिक शिक्षणाचा मोठा विस्तार झाला. परंतु दारिद्र्य आणि बेकारीचे प्रमाण लक्षणीय प्रमाणात कमी झाले असे म्हणता येणार नाही. तसेच उत्पन्नातील असमानता आणि आर्थिक सत्तेचे केंद्रीकरण कमी करण्यात फारसे यश आले नाही.
संदर्भ: Indian Economic History, Planning Commission Reports, Economic Survey