Read the given statements and conclusions carefully. You have to take the given statements to be true even if they seem to be at variance from commonly known facts. You have to decide which conclusion/s logically follow/s from the given statements. Statements: All rivers are mountains. Some mountains are Hills. No mountain is a beach. Conclusion (I): Some hills are beaches. Conclusion (II): No river is a beach.
- (अ)1. Neither conclusion I nor conclusion II are true.
- (ब)2. Only conclusion I is true.
- (क)3. Only conclusion II is true.✓ योग्य उत्तर
- (ड)4. Both conclusions I and II are true.
स्पष्टीकरण
या प्रश्नामध्ये तीन विधाने दिली आहेत - सर्व नद्या (rivers) या पर्वत (mountains) आहेत, काही पर्वत टेकड्या (hills) आहेत, आणि कोणताही पर्वत समुद्रकिनारा (beach) नाही. यावरून निष्कर्ष (II) 'कोणतीही नदी समुद्रकिनारा नाही' हा तपासूया - सर्व नद्या पर्वतांच्या संचामध्ये (A प्रकारचे विधान) येतात आणि कोणताही पर्वत समुद्रकिनारा नाही (E प्रकारचे विधान), म्हणजे नद्यांचा संच पूर्णपणे पर्वतांच्या आतच आहे आणि पर्वत व समुद्रकिनारा यांचा काहीही संबंध नाही, त्यामुळे नदी आणि समुद्रकिनारा यांचाही संबंध असू शकत नाही. सिलॉजिझम (syllogism) च्या नियमानुसार A + E = E प्रकारचा निष्कर्ष मिळतो, म्हणजे 'कोणतीही नदी समुद्रकिनारा नाही' हे १००% सत्य ठरते. निष्कर्ष (I) 'काही टेकड्या समुद्रकिनारे आहेत' हे मात्र सिद्ध होत नाही, कारण 'काही पर्वत टेकड्या आहेत' (I प्रकार) आणि 'कोणताही पर्वत समुद्रकिनारा नाही' (E प्रकार) यांच्या संयोगातून कोणताही निश्चित निष्कर्ष काढता येत नाही - I + E कॉम्बिनेशनमधून वैध निष्कर्ष मिळत नाही हा सिलॉजिझमचा मूलभूत नियम आहे. त्यामुळे फक्त निष्कर्ष (II) खरा आहे आणि निष्कर्ष (I) खरा नाही, म्हणून पर्याय ३ योग्य उत्तर आहे.