खालीलपैकी कोणती विधाने केंद्रीय सार्वजनिक माहिती अधिकारी (CPIO) बाबत अचूक आहेत? a) CPIO त्याची किंवा तिची कर्तव्ये योग्य प्रकारे पार पाडण्यासाठी इतर कोणत्याही अधिकाऱ्याची मदत घेऊ शकत नाही. b) CPIO त्याच्या किंवा तिच्या कर्तव्यांचे योग्य पालन करण्यासाठी इतर कोणत्याही अधिकाऱ्याची मदत घेऊ शकतो. c) प्रत्येक CPIO अशा माहितीची मागणी करणाऱ्या व्यक्तींच्या विनंत्या हाताळेल आणि अशी माहिती शोधण्याच्या व्यक्तींना रास्त मदत करेल. d) 30 दिवसांच्या आत सूट न मिळाल्यास CPIO ने माहिती पुरवावी.
- (अ)1. a, b आणि c
- (ब)2. a, b आणि d
- (क)3. a, c आणि d
- (ड)4. b, c आणि d✓ योग्य उत्तर
स्पष्टीकरण
माहितीचा अधिकार अधिनियम, 2005 (Right to Information Act, 2005) च्या कलम 5 अन्वये केंद्रीय सार्वजनिक माहिती अधिकारी (Central Public Information Officer - CPIO) यांच्या कर्तव्यांबाबत स्पष्ट तरतुदी आहेत. कलम 5(4) नुसार CPIO त्याची किंवा तिची कर्तव्ये योग्यरित्या पार पाडण्यासाठी आवश्यकतेनुसार इतर कोणत्याही अधिकाऱ्याची मदत घेऊ शकतो, म्हणजे विधान b बरोबर आहे. कलम 5(3) नुसार प्रत्येक CPIO माहिती मागणाऱ्या व्यक्तींच्या विनंत्या हाताळेल आणि त्यांना रास्त मदत (reasonable assistance) करेल, त्यामुळे विधान c देखील बरोबर आहे. कलम 7 अन्वये विनंती मिळाल्यापासून 30 दिवसांच्या आत जर माहिती नाकारण्यास कोणतीही सूट (exemption) लागू होत नसेल, तर CPIO ने ती माहिती पुरवणे बंधनकारक आहे, त्यामुळे विधान d सुद्धा योग्य आहे. विधान a मात्र कायद्याच्या तरतुदीच्या विरुद्ध आहे कारण कायदा स्पष्टपणे CPIO ला मदत घेण्याची परवानगी देतो, नाकारत नाही. त्यामुळे b, c आणि d ही विधाने अचूक असून पर्याय 4 योग्य आहे.